पुण्यात ‘लो एमिशन झोन’चा प्रस्ताव BS-3 पेक्षा जुन्या वाहनांना शिवाजीनगर-पेठ परिसरात प्रवेश महाग
पुण्यात ‘लो एमिशन झोन’चा प्रस्ताव BS-3 पेक्षा जुन्या वाहनांना शिवाजीनगर-पेठ परिसरात प्रवेश महाग
पुण्यात वायू प्रदूषण रोखण्यासाठी शिवाजीनगर व पेठ परिसरात ‘लो एमिशन झोन’ लागू करण्याचा प्रस्ताव. BS-3 किंवा त्यापेक्षा जुन्या वाहनांना प्रवेशासाठी शुल्क आकारण्याची शक्यता.
पुणे १६ मार्च २०२६ : Pune शहरातील वाढत्या वायू प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी प्रशासनाने महत्त्वाची पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागात विशेषतः Shivajinagar आणि पेठ परिसरात ‘लो एमिशन झोन’ लागू करण्याचा प्रस्ताव प्रशासनाकडून विचाराधीन आहे. या निर्णयामुळे जास्त प्रदूषण करणाऱ्या जुन्या वाहनांवर नियंत्रण आणण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. विशेषतः भारत स्टेज-3 किंवा त्यापेक्षा जुन्या इंजिन तंत्रज्ञानाच्या वाहनांना या भागात प्रवेशासाठी प्रदूषण शुल्क आकारण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
जिल्हाधिकारी कार्यालयात नुकत्याच झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत या विषयावर सविस्तर चर्चा झाली. या बैठकीला जिल्हाधिकारी Jitendra Dudi, महापालिका आयुक्त Naval Kishore Ram तसेच वाहतूक तज्ज्ञ उपस्थित होते. शहरातील वाढत्या प्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर वाहतूक व्यवस्थेत सुधारणा करणे आणि जुन्या वाहनांमुळे होणारे उत्सर्जन कमी करणे हा या प्रस्तावामागील मुख्य उद्देश आहे.
अभ्यासानुसार पुणे शहरातील सुमारे 46 टक्के वायू प्रदूषण हे केवळ वाहनांमुळे होत असल्याचे समोर आले आहे. विशेष म्हणजे शहरातील जवळपास 70 टक्के वाहने अजूनही भारत स्टेज-4 किंवा त्यापेक्षा जुन्या तंत्रज्ञानाची आहेत. त्यामुळे या वाहनांमधून मोठ्या प्रमाणात धूर आणि सूक्ष्म कण वातावरणात सोडले जातात. हे सूक्ष्म कण म्हणजेच पीएम 2.5 मानवी आरोग्यास अत्यंत घातक ठरतात. श्वसनविकार, हृदयविकार आणि इतर गंभीर आजारांना हे कण कारणीभूत ठरू शकतात.
या पार्श्वभूमीवर शहराच्या मध्यवस्तीत ‘लो एमिशन झोन’ तयार करून प्रदूषण कमी करण्याचा विचार प्रशासन करत आहे. या क्षेत्रात भारत स्टेज-3 किंवा त्यापेक्षा जुन्या वाहनांना प्रवेशासाठी दररोज शुल्क भरावे लागू शकते. जर वाहनधारकांनी आगाऊ शुल्क न भरता या झोनमध्ये प्रवेश केला, तर कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून त्यांच्यावर दंडात्मक कारवाई केली जाईल, असा प्रस्ताव बैठकीत मांडण्यात आला आहे.
प्रशासनाच्या या योजनेची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने करण्याचा विचार आहे. पहिल्या टप्प्यात शिवाजीनगर आणि पेठ परिसरात हा नियम लागू केला जाईल. त्यानंतर परिस्थितीचा आढावा घेऊन संपूर्ण शहरात ‘लो एमिशन झोन’ची संकल्पना विस्तारण्याची शक्यता आहे. भविष्यात हा नियम भारत स्टेज-4 वाहनांनाही लागू करण्याचा विचार प्रशासन करत असल्याची माहिती मिळत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, वर्ष 2000 पूर्वी नोंदणी झालेली एक कार जवळपास 11 आधुनिक भारत स्टेज-6 कारइतके प्रदूषण करते. त्याचप्रमाणे जुन्या तंत्रज्ञानाच्या एका ट्रकमधून सुमारे 14 आधुनिक ट्रक वाहनांइतके प्रदूषण होते. विशेष म्हणजे आधुनिक भारत स्टेज-6 डिझेल कारमधून होणारे सूक्ष्म कणांचे उत्सर्जन भारत स्टेज-3 डिझेल कारच्या तुलनेत सुमारे 90 टक्के कमी असल्याचेही अभ्यासातून स्पष्ट झाले आहे.
दरम्यान, प्रशासन केवळ दंडात्मक कारवाईवर भर देत नसून पर्यायी उपाययोजनांवरही लक्ष केंद्रित करत आहे. पदपथांची सुधारणा, सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था मजबूत करणे तसेच बससेवा अधिक सक्षम करणे यावरही भर दिला जाणार आहे. त्यामुळे नागरिकांना पर्यावरणपूरक वाहतुकीचे पर्याय उपलब्ध होतील, असा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे.
पुण्यातील वाढते प्रदूषण आणि वाहतुकीची समस्या लक्षात घेता ‘लो एमिशन झोन’ ही संकल्पना महत्त्वाची ठरू शकते. मात्र, या निर्णयाचा सर्वसामान्य वाहनधारकांवर काय परिणाम होईल आणि अंमलबजावणी कशी होणार याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
