२५ वर्षे मोफत वीज! ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र SMART योजना’मुळे गरीब कुटुंबांना मिळणार सौर ऊर्जेचा लाभ
२५ वर्षे मोफत वीज! ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र SMART योजना’मुळे गरीब कुटुंबांना मिळणार सौर ऊर्जेचा लाभ
दारिद्र्य रेषेखालील कुटुंबांसाठी मोठी आनंदवार्ता! महावितरणच्या ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र SMART’ योजनेअंतर्गत घराच्या छपरावर सौर प्रकल्प बसवून २५ वर्षे मोफत वीज मिळणार. राज्य व केंद्र सरकारच्या अनुदानामुळे ग्राहकांना केवळ अल्प हिस्सा भरावा लागेल.
सायली मेमाणे
५ ऑक्टोबर २०२५ : मुंबई : राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ आणि दारिद्र्य रेषेखालील कुटुंबांना मोठा दिलासा देणारी योजना जाहीर करण्यात आली आहे. महावितरणकडून ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र आवासीय रूफ टॉप (SMART)’ योजनेच्या माध्यमातून अशा कुटुंबांना पुढील २५ वर्षांपर्यंत मोफत वीज उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. या योजनेचा उद्देश म्हणजे गरीब आणि कमी उत्पन्न असलेल्या घटकांना सौर ऊर्जेच्या माध्यमातून ऊर्जा स्वावलंबन देणे हा आहे.
महावितरणचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक लोकेश चंद्र यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत पात्र घरांवर १ किलोवॅट (1 kWp) क्षमतेचा सौर ऊर्जा निर्मिती प्रकल्प बसवण्यात येईल. या प्रकल्पातून निर्माण होणाऱ्या वीजेचा थेट वापर संबंधित घरात होईल. त्यामुळे दरमहा येणाऱ्या विजेच्या बिलाचा पूर्ण भार कमी होऊन ते कुटुंब वीजबिलमुक्त होईल. सौर ऊर्जेच्या या प्रणालीचा कालावधी २५ वर्षांचा असेल, म्हणजेच या कालावधीत लाभार्थ्यांना मोफत वीज मिळणार आहे.
‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र स्मार्ट योजना’ ही केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री कुसुम योजनेच्या धर्तीवर तयार करण्यात आली आहे. केंद्र आणि राज्य सरकार मिळून या प्रकल्पावर मोठे अनुदान देणार आहेत. या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना केवळ १० टक्के हिस्सा भरावा लागेल. उर्वरित ९० टक्के खर्च केंद्र आणि राज्य सरकारकडून उचलला जाणार आहे. या योजनेमुळे ग्रामीण आणि शहरी भागातील सुमारे ५ लाख घरांना थेट फायदा होईल, असा अंदाज वर्तवण्यात येत आहे.
महावितरणकडून या योजनेची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने करण्यात येणार असून पहिल्या टप्प्यात ग्रामीण भागातील दारिद्र्य रेषेखालील घरांना प्राधान्य दिले जाणार आहे. घराच्या छपरावर बसवण्यात येणाऱ्या सौर पॅनलमुळे दररोज साधारण ४ ते ५ युनिट वीज निर्माण होईल. या विजेचा वापर घरगुती उपकरणे, पंखे, टीव्ही, लाईट आणि मोबाइल चार्जिंगसाठी पुरेसा असेल.
याशिवाय, ज्या घरांमध्ये वीजेचा वापर कमी असेल, तिथे अतिरिक्त निर्मित वीज महावितरणच्या ग्रीडला जोडण्यात येईल आणि त्याबदल्यात त्या ग्राहकाला आर्थिक सवलत दिली जाईल. यामुळे ग्राहकांना वीजबिलावर बचत तर होईलच, पण दीर्घकालीन ऊर्जा स्वावलंबनही साधता येईल.
लोकेश चंद्र यांनी सांगितले की, “राज्य सरकारच्या या महत्त्वाकांक्षी योजनेमुळे महाराष्ट्र ऊर्जा स्वावलंबनाच्या दिशेने मोठी झेप घेईल. प्रत्येक घर सौर ऊर्जेने उजळवण्याचा आमचा संकल्प आहे. या योजनेद्वारे गरीब कुटुंबांना आर्थिक सक्षमीकरण मिळेल आणि प्रदूषणमुक्त ऊर्जेचा प्रसार होईल.”
या योजनेअंतर्गत पात्र ठरण्यासाठी घरातील वार्षिक उत्पन्न ठराविक मर्यादेपेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे. तसेच घरावर आधीच सौर प्रकल्प बसवलेला नसावा. पात्र लाभार्थ्यांनी महावितरणच्या स्थानिक कार्यालयात अर्ज सादर करून ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र SMART’ योजनेचा लाभ घेता येईल.
या योजनेमुळे राज्यात ऊर्जा बचत, कार्बन उत्सर्जन कमी होणे आणि दारिद्र्य रेषेखालील कुटुंबांना मोफत ऊर्जेचा दीर्घकालीन फायदा मिळणे अपेक्षित आहे. त्यामुळे ही योजना केवळ वीजपुरवठा नव्हे, तर सामाजिक परिवर्तनाचेही पाऊल ठरणार आहे.
