अजिंठा लेणीत मधमाशांचा हल्ला 11 पर्यटक जखमी, दोन महिन्यांत पाचवी घटना

छत्रपती संभाजीनगर येथील अजिंठा लेणी परिसरात मधमाशांच्या दोन हल्ल्यांत 11 पर्यटक जखमी. दोन महिन्यांत पाचवी घटना; पर्यटक सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह.

पुणे ०१ एप्रिल २०२६ : छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील जगप्रसिद्ध Ajanta Caves परिसरात मधमाशांच्या हल्ल्यांमुळे पर्यटक सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. बुधवारी एकाच दिवशी दोन वेगवेगळ्या ठिकाणी मधमाशांनी पर्यटकांवर हल्ला केल्याने देश-विदेशातून आलेले एकूण 11 पर्यटक जखमी झाले. गेल्या अवघ्या दोन महिन्यांतील ही पाचवी घटना असल्याने प्रशासनाच्या उपाययोजनांबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. जागतिक वारसा स्थळ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या ठिकाणी दररोज हजारो पर्यटक भेट देतात. मात्र, वारंवार होणाऱ्या अशा घटनांमुळे भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, सकाळच्या सुमारास लेणी क्रमांक 10 जवळील एका मोहळातून मधमाशा अचानक बाहेर पडल्या आणि तिथे फिरत असलेल्या पर्यटकांवर तुटून पडल्या. अचानक झालेल्या या हल्ल्यामुळे पर्यटकांमध्ये घबराट पसरली आणि पळापळ उडाली. काही पर्यटकांना मधमाशांनी चावा घेतल्याने त्यांना तातडीने प्राथमिक उपचार देण्यात आले. पहिल्या घटनेनंतर तासाभरातच लेणी क्रमांक 26 जवळ पुन्हा अशीच घटना घडली. दुसऱ्या हल्ल्यातही अनेक पर्यटक जखमी झाले. सलग दोन हल्ल्यांमुळे परिसरात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते.

दोन महिन्यांत पाच वेळा अशा घटना घडल्याची नोंद असल्याने स्थानिक यंत्रणांवर टीका होत आहे. विशेषतः महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुलांमध्ये या घटनांमुळे भीती वाढली आहे. मधमाशांच्या मोहळांवर कायमस्वरूपी उपाययोजना का केल्या जात नाहीत, असा सवाल पर्यटकांकडून उपस्थित केला जात आहे. वारंवार घडणाऱ्या या प्रकारामुळे पर्यटनावरही परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

या पार्श्वभूमीवर Archaeological Survey of India आणि स्थानिक पर्यटन प्रशासनाने तातडीने तज्ज्ञांची मदत घेऊन मोहळांचे सुरक्षित स्थलांतर करण्याची गरज व्यक्त केली आहे. लेणी परिसर हा नैसर्गिक दगडी रचनेत कोरलेला असल्याने मधमाशांसाठी तो पोषक अधिवास ठरतो. त्यामुळे केवळ तात्पुरत्या उपायांनी प्रश्न सुटणार नसून वैज्ञानिक पद्धतीने दीर्घकालीन नियोजन आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

प्रशासनाकडून पर्यटकांना काही खबरदारी घेण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे. लेणी परिसरात फिरताना गडद रंगाचे कपडे टाळावेत, सुगंधित परफ्यूम किंवा स्प्रे वापरू नयेत, तसेच मधमाशा दिसल्यास शांत राहून त्या ठिकाणाहून सावकाश दूर जावे, असे सांगण्यात आले आहे. अचानक हातवारे करणे किंवा पळापळ करणे टाळावे, कारण त्यामुळे मधमाशा अधिक आक्रमक होऊ शकतात.

अजिंठा लेणी हे महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर देशातील एक महत्त्वाचे पर्यटन स्थळ आहे. येथे वर्षभर मोठ्या प्रमाणावर देशी-विदेशी पर्यटक येतात. त्यामुळे पर्यटकांच्या सुरक्षिततेसाठी ठोस आणि कायमस्वरूपी उपाययोजना करणे अत्यावश्यक ठरते. वारंवार घडणाऱ्या मधमाशांच्या हल्ल्यांमुळे या वारसा स्थळाची प्रतिमा मलिन होऊ नये, यासाठी प्रशासनाने तातडीने पावले उचलण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.