अमेरिकेच्या B-2 बॉम्बरच्या निर्मितीत मुंबईकर इंजिनिअरचा हात, पण देशद्रोहामुळे 32 वर्षांची शिक्षा

B-2 बॉम्बरचं स्टेल्थ डिझाइन करणाऱ्या नोशीर गोवाडिया यांचं मोठं योगदान; पण चीनला माहिती दिल्यामुळे 32 वर्षांचा तुरुंगवास.

सायली मेमाणे

२४ जून २०२५ : मुंबईचे नोशीर गोवाडिया हे अमेरिकेच्या अत्याधुनिक B-2 स्टेल्थ बॉम्बरच्या संकल्पनात्मक डिझाइनमागील महत्त्वाचे डिझायनर होते. अमेरिकेच्या लष्करी हवाई सामर्थ्याचे प्रतीक ठरलेल्या B-2 स्पिरिट बॉम्बरचं प्रोपल्शन सिस्टम, इन्फ्रारेड सप्रेशन व स्टेल्थ डिझाइन गोवाडिया यांच्या विचारसरणीचा भाग होता. मात्र, हाच माणूस आज अमेरिकेतील तुरुंगात 32 वर्षांची शिक्षा भोगतो आहे — कारण त्यांनी बी-2 संबंधित अत्यंत गोपनीय माहिती चीनसह इतर राष्ट्रांना विकल्याचा आरोप सिद्ध झाला.

B-2 स्पिरिट बॉम्बर हे स्टेल्थ टेक्नोलॉजीचं मूर्तस्वरूप मानलं जातं. रडार आणि इन्फ्रारेड शोध प्रणालीपासून लपून राहणाऱ्या या बॉम्बरचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचा अत्यंत कमी उष्णता उत्सर्जन करणारा एक्झॉस्ट सिस्टम. हे डिझाइन गोवाडिया यांच्या संकल्पनांवर आधारित आहे. त्यांनी नॉर्थरॉप (Northrop) या अमेरिकन डिफेन्स कंपनीमध्ये 1968 ते 1999 पर्यंत काम केलं आणि B-2 च्या इन्फ्रारेड सप्रेशन यंत्रणेवर सखोल संशोधन केलं.

मात्र 1999 मध्ये कंपनी सोडल्यानंतर त्यांनी स्वतःची सल्लागार कंपनी सुरू केली. यानंतर 2003 ते 2005 या दरम्यान त्यांनी चीन, इस्रायल, जर्मनी आणि स्वित्झर्लंडसारख्या देशांना B-2 संबंधित स्टेल्थ तंत्रज्ञानाची गोपनीय माहिती पुरवल्याचा आरोप आहे. विशेषतः त्यांनी चीनला स्टेल्थ क्रूझ मिसाईलच्या एक्झॉस्ट नोझल डिझाइनमध्ये मदत केली, ज्यामुळे त्या मिसाईलचं रडार आणि इन्फ्रारेड डिटेक्शनपासून संरक्षण होऊ शकतं.

या प्रकारामुळे अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण झाला. अमेरिकी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, चीनने जे-20 स्टेल्थ फायटर आणि एच-20 बॉम्बरच्या तंत्रज्ञानात याच माहितीतून प्रगती केली असण्याची शक्यता आहे. ही माहिती देणं म्हणजे अमेरिकेच्या संरक्षण यंत्रणेचा विश्वासघात असल्याने 2005 मध्ये त्यांना अटक करण्यात आली. नंतर 2010 मध्ये दोषी ठरवून, 2011 साली न्यायालयाने त्यांना 32 वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली.

नोशीर गोवाडिया यांचे जीवन म्हणजे प्रतिभेची कमाल आणि गूढपणे संपलेल्या यशाचं उदाहरण ठरतं. त्यांनी एका प्रोजेक्टला जागतिक सामर्थ्य प्राप्त करून दिलं, पण त्याच माहितीचा वापर करून दुसऱ्या राष्ट्राला सामर्थ्य दिल्यामुळे ते स्वतःच्या मातृदेशाबाहेर अमेरिकन तुरुंगात शिक्षेस पात्र ठरले.

Do-follow Links:
Instagram: https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube: https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61573903448264
Twitter: https://x.com/NewsDotz