आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये शिक्षकांची १,०५२ पदे रिक्त; विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणावर गंभीर परिणाम
आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये शिक्षकांची १,०५२ पदे रिक्त; विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणावर गंभीर परिणाम
नाशिक विभागातील आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये शिक्षकांच्या १,०५२ रिक्त पदांमुळे शैक्षणिक गुणवत्ता घसरत आहे. कायमस्वरूपी भरतीऐवजी कंत्राटी धोरणामुळे विद्यार्थ्यांचे भवितव्य धोक्यात आले आहे.
पुणे ९ जानेवारी २०२६ : आदिवासी विकास विभागाच्या अखत्यारीतील आश्रमशाळांमधील शिक्षकांच्या तीव्र कमतरतेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. नाशिक विभागात तब्बल १,०५२ शिक्षकांची पदे रिक्त असल्याची माहिती समोर आल्याने आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाच्या दर्जाबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. शिक्षकांच्या अभावामुळे अध्यापनाची सातत्यपूर्ण प्रक्रिया खंडित होत असून, याचा थेट परिणाम विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीवर होत आहे. गुणवत्तापूर्ण शिक्षण हा मूलभूत हक्क असतानाही, प्रत्यक्षात मात्र आदिवासी भागातील विद्यार्थी या हक्कापासून वंचित राहात असल्याचे चित्र आहे.
नाशिक विभागात नाशिक, कळवण, राजूर, यावल, धुळे, नंदुरबार आणि तळोदा या सात एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्पांअंतर्गत शासकीय २१२ आणि अनुदानित २२४ अशा एकूण ४३६ आश्रमशाळा कार्यरत आहेत. या शाळांमधून हजारो आदिवासी विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत. मात्र, पुरेशा शिक्षकांची नियुक्ती नसल्याने अनेक शाळांमध्ये एकाच शिक्षकावर अनेक विषयांचे ओझे आहे, तर काही ठिकाणी विषय शिक्षकच उपलब्ध नाहीत. परिणामी अभ्यासक्रम वेळेत पूर्ण होत नाही, विद्यार्थ्यांच्या शंका निरसनासाठी पुरेसा वेळ मिळत नाही आणि परीक्षांमधील निकालावरही त्याचा विपरीत परिणाम होत आहे.
राज्य शासनाने या गंभीर समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याऐवजी कंत्राटी भरतीचा मार्ग स्वीकारल्याची टीका होत आहे. कंत्राटी शिक्षकांची नियुक्ती ही तात्पुरती उपाययोजना असून, त्यामुळे शैक्षणिक व्यवस्थेत स्थैर्य येत नाही. अल्पकालीन करार, कमी वेतन आणि नोकरीची अनिश्चितता यामुळे अनेक सक्षम शिक्षक आश्रमशाळांमध्ये काम करण्यास तयार होत नाहीत. परिणामी, आदिवासी विद्यार्थ्यांना अनुभवी आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षक मिळण्याची संधी कमी होत आहे.
शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी स्थायी शिक्षक भरती अत्यंत आवश्यक आहे. शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्यातील दीर्घकालीन नाते, स्थानिक परिस्थितीची जाण आणि विद्यार्थ्यांच्या सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमीची समज यामुळेच प्रभावी शिक्षण शक्य होते. मात्र सतत बदलणारे कंत्राटी शिक्षक हे उद्दिष्ट साध्य करण्यात अपयशी ठरतात.
शिक्षकांच्या रिक्त पदांमुळे केवळ शैक्षणिक नुकसानच होत नाही, तर विद्यार्थ्यांच्या आत्मविश्वासावर आणि भविष्यातील संधींवरही परिणाम होतो. अनेक विद्यार्थी शिक्षण अर्धवट सोडण्याचे प्रमाण वाढत असल्याचेही दिसून येत आहे. आदिवासी विकासासाठी शिक्षण हा कणा मानला जातो, पण त्याच कण्याकडे दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र सध्या स्पष्ट आहे.
या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने तातडीने रिक्त पदांची कायमस्वरूपी भरती प्रक्रिया राबवणे, शिक्षकांसाठी आकर्षक सुविधा आणि प्रोत्साहन योजना लागू करणे, तसेच आश्रमशाळांच्या शैक्षणिक दर्जावर विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. अन्यथा, शिक्षकांच्या कमतरतेमुळे आदिवासी विद्यार्थ्यांचे शिक्षण आणि भवितव्य दोन्ही धोक्यात येण्याची भीती नाकारता येणार नाही.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
