इस्रायल-इराण संघर्षामुळे भारतात महागाई वाढणार? पेट्रोल-डिझेलसह गॅस दरांमध्ये वाढीची शक्यता

इस्रायल-इराण संघर्षामुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या किंमती वाढत असून भारतात महागाईचा धोका निर्माण; केंद्र सरकारने पुरवठ्याबाबत दिलासा दिला.

सायली मेमाणे

२३ जून २०२५ : इस्रायल-इराण दरम्यान सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर भारतात इंधन टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता नसली तरी महागाईचा धोका वाढू लागला आहे. केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीप सिंह पुरी यांनी २२ जून रोजी आश्वासन दिलं की भारतात इंधनाचा पुरवठा सुरक्षित असून देशाने विविध देशांकडून तेल आयात करून धोका टाळला आहे. विशेषतः भारताची स्ट्रॅटेजिक रिझर्व्ह साठवणूक काही आठवड्यांसाठी पुरेशी आहे.

भारताने इस्रायल-इराण संघर्षामुळे होणाऱ्या संभाव्य परिणामांचा विचार करून रशिया आणि अमेरिकेहून मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आयात सुरू केले आहे. जून महिन्यात रशियातून दररोज २० ते २२ लाख बॅरल तर अमेरिकेहून सुमारे ४.४ लाख बॅरल तेल आयात करण्यात येत आहे.

तथापि, जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये सुमारे २० टक्क्यांनी वाढ झाली असून, सध्याची किंमत प्रति बॅरल ७७–७८ अमेरिकी डॉलरच्या आसपास पोहोचली आहे. या वाढीमुळे भारताच्या चालू खात्यातील तुटीमध्ये १३ ते १४ अब्ज डॉलरची भर पडण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. यामुळे देशांतर्गत महागाई दरात ०.३ ते ०.४ टक्क्यांनी वाढ होऊ शकते, असेही अर्थतज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.

सध्या भारतात किरकोळ इंधन दरात फारशी वाढ झाली नसली तरी करसवलत व अनुदानामुळे ते स्थिर आहेत. परंतु, जर डिझेल, एलपीजी आणि वाहतूक खर्चात सातत्याने वाढ होत राहिली, तर सर्वसामान्य जनतेच्या खिशावर परिणाम होऊ शकतो.

विशेषतः डिझेलच्या किमती वाढल्यास वाहतूक खर्च वाढेल आणि त्यामुळे खाद्यपदार्थांसह अनेक वस्तूंच्या किमतीही वाढू शकतात. या साखळी प्रक्रियेमुळे थेट महागाईवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्याचवेळी रुपयाची किंमत डॉलरच्या तुलनेत ₹८६.६ पर्यंत घसरल्याने भारताच्या बाह्य आर्थिक स्थितीत दबाव निर्माण झाला आहे.

जर कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये आणखी वाढ झाली आणि ती दीर्घकाळ राहिली, तर रिझर्व्ह बँकेला दरकपात थांबवावी लागण्याची शक्यता आहे. काही आर्थिक विश्लेषकांच्या मते, महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी RBI ला व्याजदर पुन्हा वाढवावे लागू शकतात.

सारांशतः, भारताने इंधनाच्या पुरवठ्याचे विविध पर्याय तयार ठेवले असले तरी जागतिक बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किंमतीतील सातत्यपूर्ण वाढ महागाईला चालना देऊ शकते. अशा परिस्थितीत सरकार आणि रिझर्व्ह बँकेला संयम आणि प्रभावी धोरण आवश्यक ठरणार आहे.

Do-follow Links:
Instagram: https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube: https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61573903448264
Twitter: https://x.com/NewsDotz