कोल्हापूरची महादेवी हत्ती अखेर वनतारामध्ये; 40 वर्षांच्या स्नेहबंधानंतर न्यायालयीन निर्णयानंतर अखेरचा निरोप
40 वर्षांचा स्नेहबंध संपला; कोल्हापूरची महादेवी हत्ती वनतारामध्ये पाठवली
कोल्हापूरच्या नांदणी गावातील जैन मंदिरात 40 वर्षे वास्तव्य करणारी महादेवी हत्तीण अखेर गुजरातच्या वनतारा प्रकल्पात हलवण्यात आली. कोर्टाच्या आदेशामुळे भावनिक स्नेहबंध तुटले.
सायली मेमाणे
पुणे २९ जुलै २०२५ : कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ तालुक्यातील नांदणी गावातील जैन मंदिरात राहणारी महादेवी हत्तीण अखेर गुजरातमधील अंबानी समूहाच्या वनतारा प्रकल्पात हलवण्यात आली आहे. गेल्या ४० वर्षांपासून या मंदिरात वास्तव्य करत असलेल्या महादेवीला स्थानिक ग्रामस्थांनी आणि भक्तांनी कुटुंबातील सदस्यासारखे स्थान दिले होते. तिच्यासोबत भावनिक नातं निर्माण झालं होतं, ज्यामुळे तिच्या पाठवणीच्या बातमीने संपूर्ण गावाला धक्का बसला आहे. अनेकांच्या डोळ्यांत पाणी आलं, आणि संपूर्ण गावात शोककळा पसरली.
महादेवी हत्तीण १९८० पासून नांदणी येथील जैन मंदिराच्या आवारात राहत होती. मंदिराचे पुजारी, भाविक आणि स्थानिक ग्रामस्थ तिची सेवा करत असत. महादेवी केवळ एक प्राणी नव्हती, तर मंदिराचा अविभाज्य भाग बनली होती. तिच्याशी गावकऱ्यांचं इतकं घट्ट नातं जडलं होतं की ती मंदिरातील एक जिवंत प्रतिमा बनली होती. अनेक भाविक तिच्या दर्शनासाठी येत आणि तिच्यावर प्रेम करत.
मात्र काही महिन्यांपूर्वी प्राण्यांवर होणाऱ्या अनधिकृत कैदांविरोधात दाखल करण्यात आलेल्या याचिकेवर न्यायालयात सुनावणी झाली आणि न्यायालयाने महादेवीला अधिकृत वन्यजीव पुनर्वसन केंद्रात हलवण्याचे आदेश दिले. त्यानुसार महादेवीची रवानगी गुजरातच्या जामनगर जिल्ह्यातील अंबानींच्या वनतारा प्रकल्पात करण्यात आली. वनतारा हे जगप्रसिद्ध प्राणी पुनर्वसन केंद्र असून येथे हत्ती, सिंह, बिबटे व इतर अनेक प्राण्यांची विशेष काळजी घेतली जाते. वैद्यकीय सुविधा, नैसर्गिक आहार आणि मोकळं वातावरण यामुळे तिला अधिक सुरक्षित आणि आरोग्यपूर्ण जीवन मिळणार आहे.
महादेवीच्या पाठवणीच्या दिवशी संपूर्ण गावातून लोक तिच्या दर्शनासाठी आले होते. तिच्या पायावर फुलं अर्पण करून, तिच्या अंगाला स्पर्श करून आणि डोळे पुसत तिचा निरोप घेतला. काहींनी तिच्याशी जोडलेल्या आठवणी शेअर केल्या, तिच्या शांत, प्रेमळ स्वभावाची आठवण काढली. ‘महादेवी आमच्यासाठी केवळ हत्तीण नव्हती, ती आमची सखी होती,’ असं एक ज्येष्ठ ग्रामस्थ म्हणाले.
कायद्याच्या दृष्टीने पाहिलं तर हे पाऊल आवश्यक आणि योग्य होतं. भारतात हत्ती हा संरक्षित प्राणी असून त्याला बंदिस्त ठेवणे कायद्याने निषिद्ध आहे. भावनिक नात्यांपलीकडे पाहून, या प्राण्यांचे योग्य देखभाल व संवर्धन सुनिश्चित करणं गरजेचं आहे. त्यामुळेच न्यायालयाने हा निर्णय घेतला आणि महादेवीसारख्या हत्तीणीसाठी अधिक सुरक्षित आणि नैसर्गिक वातावरणात जगण्याची संधी दिली आहे.
कोल्हापूरच्या नांदणी गावातून गेलेली महादेवी जरी गावकऱ्यांसाठी एक भावनिक शून्य सोडून गेली असली, तरी तिचं पुढचं जीवन आता वनतारामध्ये इतर प्राण्यांच्या सहवासात आणि अधिक सुरक्षित वातावरणात घडणार आहे. तिच्या ४० वर्षांच्या स्नेहबंधाचा शेवट भावनिक असला तरी, तो तिच्या भल्यासाठी होता हे निश्चित.
