तंबाखू आणि गांजाचा मेंदूवर घातक परिणाम संशोधनात अकाली वृद्धत्वाचा धक्कादायक खुलासा
तंबाखू आणि गांजाचा मेंदूवर घातक परिणाम संशोधनात अकाली वृद्धत्वाचा धक्कादायक खुलासा
सिगारेट आणि गांजाच्या सेवनामुळे मेंदू अकाली वृद्ध होतो, स्मरणशक्ती, निर्णयक्षमता आणि भावनांवर परिणाम—वैज्ञानिक अभ्यासातून समोर आले निष्कर्ष.
पुणे १० एप्रिल २०२६ : धूम्रपानामुळे फुफ्फुसं आणि हृदयावर परिणाम होतो, हे सर्वज्ञात आहे. मात्र अलीकडील संशोधनातून सिगारेट आणि गांजाच्या सेवनाचा थेट परिणाम मेंदूच्या रचनेवर आणि कार्यक्षमतेवर होत असल्याचे समोर आले आहे. मेंदू अकाली वृद्ध होणे, स्मरणशक्ती कमी होणे, निर्णयक्षमता ढासळणे आणि भावनांवर नियंत्रण कमी होणे—असे अनेक दुष्परिणाम या अभ्यासात अधोरेखित करण्यात आले आहेत.
King’s College London आणि University of Bath येथील शास्त्रज्ञांनी सुमारे ७२,००० हून अधिक लोकांचा समावेश असलेल्या जवळपास १०० संशोधनांचा आढावा घेतला. या व्यापक विश्लेषणातून सिगारेट आणि कॅनॅबिस (गांजा) सेवन करणाऱ्यांच्या मेंदूतील विशिष्ट भागांमध्ये लक्षणीय बदल दिसून आल्याचे नमूद केले आहे.
भावना आणि भीती नियंत्रित करणाऱ्या मेंदूच्या अमिग्डाला (Amygdala) या भागावर गांजाचा परिणाम दिसून येतो. अमिग्डाला लहान झाल्यास भीती, चिंता आणि भावनिक अस्थिरता वाढू शकते. तणावाच्या परिस्थितीत शांतपणे विचार करून निर्णय घेण्याची क्षमता कमी होऊ शकते. त्यामुळे मानसिक संतुलन बिघडण्याची शक्यता वाढते.
स्मरणशक्ती आणि शिकण्याशी संबंधित हिप्पोकॅम्पस (Hippocampus) या भागावर तंबाखूच्या अतिसेवनाचा परिणाम दिसून येतो. हिप्पोकॅम्पस आकुंचन पावल्यास नवीन गोष्टी लक्षात ठेवणे कठीण जाते आणि विस्मरण वाढते. दीर्घकाळ धूम्रपान करणाऱ्यांमध्ये ही समस्या अधिक प्रकर्षाने दिसते.
इन्सुला (Insula) हा मेंदूचा भाग शरीराच्या भूक, तहान, वेदना आणि अंतर्गत संवेदना ओळखण्याचे काम करतो. या भागावर परिणाम झाल्यास शरीराच्या गरजांचे संकेत अचूकपणे समजत नाहीत. परिणामी चिडचिड वाढणे, अस्वस्थता आणि शारीरिक समतोल बिघडणे असे परिणाम दिसू शकतात.
ग्रे मॅटर (Grey Matter) हा विचार, समज, विश्लेषण आणि निर्णयक्षमता यासाठी महत्त्वाचा थर आहे. संशोधनानुसार जास्त धूम्रपान केल्यास ग्रे मॅटरची गुणवत्ता घटू शकते. त्यामुळे लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येते, मानसिक थकवा वाढतो आणि विचारांची गती मंदावते.
संशोधनात असेही दिसून आले की, सिगारेटचे प्रमाण जितके जास्त, तितका मेंदू आकुंचन पावण्याचा धोका वाढतो. दीर्घकाळ धूम्रपान केल्यास सर्वप्रथम स्मरणशक्तीवर परिणाम होतो. मेंदूच्या वृद्धत्वाची प्रक्रिया वेगाने सुरू होते, ज्यामुळे अकाली मेंदू वृद्ध झाल्यासारखी लक्षणे दिसू शकतात.
या निष्कर्षांमुळे धूम्रपान आणि गांजाच्या सेवनाकडे केवळ फुफ्फुसांच्या किंवा हृदयाच्या दृष्टीने न पाहता, मेंदूच्या आरोग्याच्या दृष्टीनेही गंभीरतेने पाहण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे. तरुण वयात सुरू होणाऱ्या या सवयी दीर्घकाळात मेंदूच्या कार्यक्षमतेवर खोलवर परिणाम करू शकतात, असा इशाराही शास्त्रज्ञांनी दिला आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
