दुचाकी/चारचाकी गाडीचे अपघाती मृत्यू स्वतःच्या बेफिकीर ड्रायव्हिंगमुळे झाल्यास विमा कंपनी भरपाईस बांधील नाही : सर्वोच्च न्यायालय
दुचाकी/चारचाकी गाडीचे अपघाती मृत्यू स्वतःच्या बेफिकीर ड्रायव्हिंगमुळे झाल्यास विमा कंपनी भरपाईस बांधील नाही
स्वतःच्या निष्काळजीपणामुळे झालेल्या अपघाती मृत्यूच्या प्रकरणात विमा कंपनी भरपाई देण्यास बांधील नाही, सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय. वैयक्तिक निष्काळजीपणा भरपाईस अपात्र करतो.
सायली मेमाणे
पुणे ३ जुलै २०२५ : भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने महत्त्वाचा निकाल देताना स्पष्ट केले आहे की, जर विमाधारकाचा मृत्यू त्याच्या स्वतःच्या निष्काळजी किंवा बेफिकीर ड्रायव्हिंगमुळे झाला असेल, तर विमा कंपनी भरपाई देण्यास बांधील नाही. हा निर्णय कर्नाटकातील एन.एस. रविशा या व्यक्तीच्या प्रकरणावर आधारित आहे, ज्याचा 2014 साली अपघातात मृत्यू झाला होता. रविशा त्याच्या कुटुंबीयांसह फिएट लिनीया गाडीने जात असताना बेफिकीरपणे स्टंट करताना नियंत्रण सुटून अपघात झाला होता. पोलीस अहवालानुसार अपघाताची कारणीभूत बाब निष्काळजी ड्रायव्हिंग होती.
रविशाच्या कुटुंबीयांनी युनायटेड इंडिया इन्शुरन्स कंपनीकडून ८० लाख रुपयांची भरपाई मागितली होती, त्याचा मासिक उत्पन्न ₹३ लाख असल्याचा दावा करण्यात आला होता. मात्र, मोटार अपघात दावा न्यायाधिकरण व नंतर कर्नाटक उच्च न्यायालयाने या दाव्याला नकार दिला. कारण मृत व्यक्ती स्वतःच अपघातास कारणीभूत होता. सर्वोच्च न्यायालयाने देखील या निर्णयास मान्यता दिली आणि सांगितले की, कोणीही स्वतःच्या चुकीसाठी भरपाई मागू शकत नाही.
या निर्णयामुळे मोटार वाहन अधिनियमाच्या कलम 163A च्या अनुषंगाने मोठा स्पष्टविवेक मिळाला आहे. या कलमानुसार चालक/मालक किंवा त्यांच्या वारसांना अपघातात दोषी कोण आहे हे सिद्ध न करता भरपाई मिळू शकते. मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, जर मृत व्यक्तीच अपघातास पूर्णपणे जबाबदार असेल, तर या कलमाअंतर्गतही भरपाई मिळणार नाही.
हा निर्णय विमा कंपन्यांसाठी मार्गदर्शक ठरणारा आहे, कारण तो असे स्पष्ट करतो की विमा पॉलिसी हे चुकीच्या कृतींचे संरक्षण करणारे साधन नाही. चालकाने जबाबदारीने वाहन चालवले पाहिजे आणि विमा फक्त अनपेक्षित परिस्थितीत मदत करणारा पर्याय असतो, असे यावरून अधोरेखित होते. रस्त्यावरील सुरक्षिततेसाठी ही बाब अत्यंत महत्त्वाची असून, हा निकाल विमा धोरणे व कायदेशीर जबाबदाऱ्या यामधील सीमा स्पष्ट करणारा ठरतो.
