नोव्हेंबरमध्ये GST कलेक्शन घट; सरकारची वसुली 1.70 लाख कोटींवर, ऑक्टोबरच्या तुलनेत घसरण
नोव्हेंबरमध्ये GST कलेक्शन घट; सरकारची वसुली 1.70 लाख कोटींवर, ऑक्टोबरच्या तुलनेत घसरण
GST कलेक्शन नोव्हेंबरमध्ये कमी होऊन 1.70 लाख कोटींवर; दसरा-दिवाळीमुळे वाढलेल्या ऑक्टोबरच्या वसुलीपेक्षा मोठी घट. सकल कर महसूल 2.3% नी कमी.
पुणे ०३ डिसेंबर २०२५ : नोव्हेंबर महिन्यात केंद्र सरकारच्या जीएसटी महसुलात लक्षणीय घट नोंदवली गेली असून, एकूण कलेक्शन 1.70 लाख कोटी रुपयांवर आले आहे. गतवर्षी नोव्हेंबर 2024 मध्ये हा आकडा 1.69 लाख कोटी इतका होता, म्हणजे वार्षिक तुलनेत अल्प वाढ दिसत असली तरी ऑक्टोबर 2025 च्या तुलनेत मोठी घसरण झाल्याचे आकडे स्पष्टपणे दर्शवतात. ऑक्टोबरमध्ये दसरा आणि दिवाळी या मोठ्या सणांच्या पार्श्वभूमीवर झालेल्या प्रचंड खरेदीमुळे सरकारला 1.96 लाख कोटी रुपये इतका विक्रमी GST महसूल मिळाला होता. परंतु सणोत्सवानंतर ग्राहक खर्चात झालेल्या घटेमुळे नोव्हेंबरमधील कलेक्शन कमी झाले.
सणासुदीच्या हंगामात इलेक्ट्रॉनिक्स, मोबाईल, ज्वेलरी, वाहन खरेदी, घरगुती उपकरणे तसेच FMCG उत्पादनांना मोठी मागणी असते. या वाढलेल्या मागणीचा परिपाक ऑक्टोबरमधील महसुलात स्पष्ट दिसला; परंतु सणोत्सवानंतर मागणी कमी झाल्याने नोव्हेंबरमधील GST वसुली आपोआपच घटली. याशिवाय 22 सप्टेंबरपासून अंमलात आलेल्या GST दरातील बदलांचाही महसुलावर काही प्रमाणात परिणाम झाल्याचे वित्त मंत्रालयाकडून संकेत देण्यात आले आहेत.
नोव्हेंबरमधील सकल कर महसूल (Gross GST Revenue) 2.3 टक्क्यांनी घटून 1,24,299 कोटी रुपयांवर आला आहे. यामध्ये केंद्राचा GST (CGST) 34,843 कोटी, राज्यांचा GST (SGST) 42,522 कोटी आणि आयजीएसटी (IGST) 46,934 कोटी रुपये असा तपशील आहे. कलेक्शनमधील ही घट नियमित चढ-उतार असून, वर्षभरातील खरेदीच्या पॅटर्ननुसार अशी परिस्थिती दिसत राहते, असे अधिकृत सूत्रांचे म्हणणे आहे. तथापि, जीएसटी महसूल सातत्याने वाढत्या पातळीवर ठेवण्यासाठी सरकार सुधारित वितरण प्रणाली, डेटा अॅनालिटिक्स आणि करचोरी रोखण्यासाठीच्या उपाययोजनांवर भर देत आहे.
महसुलातील ही घट काही अंशी वाणिज्य क्षेत्रातील मंदी, ग्राहक विश्वासातील मर्यादित सुधारणा आणि उच्च व्याजदरांच्या परिणामांशीही संबंधित असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. देशातील आर्थिक क्रियांचा वेग स्थिर असला तरी सणासुदीच्या हंगामानंतरचा खर्च कमी होणे ही चक्रात्मक बाब आहे. काही क्षेत्रांमध्ये, विशेषतः रिअल इस्टेट, वाहन उद्योग आणि आयातीत महागाईमुळे ग्राहकांच्या खर्च क्षमतेवर परिणाम झाल्याचेही निरीक्षण आहे.
नोव्हेंबरमधील GST आकडेवारीनंतर वित्त मंत्रालयाचे लक्ष आता डिसेंबर आणि जानेवारी महिन्यातील महसूल कामगिरीवर केंद्रित होणार आहे. वर्षाच्या शेवटच्या तिमाहीत अनेक क्षेत्रांमध्ये उत्पादन आणि वितरण वाढते, त्यामुळे डिसेंबरमधील वसुली पुन्हा वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. सरकारने डिजिटल ट्रॅकिंग, ई-इनव्हॉइसिंग, तसेच कर अनुपालन वाढवण्यासाठी घेतलेल्या उपाययोजनांमुळे दीर्घकालीन पातळीवर महसूल स्थिर राहील, असा विश्वास अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.
एकंदरीत, नोव्हेंबर महिन्यातील GST कलेक्शन हे सणानंतरच्या बाजारातील नैसर्गिक घसरणीचे प्रतिबिंब असून, वार्षिक पातळीवरील वाढ सरकारसाठी सकारात्मक संकेत देणारी आहे. पुढील तिमाहीत पुन्हा सुधारणा होण्याची शक्यता असल्याने अर्थतज्ज्ञ या आकडेवारीकडे सावध आशावादाने पाहत आहेत.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
