फ्लॅटधारकांसाठी महत्त्वाची माहिती: बिल्डरच्या NOC शिवाय सोसायटी कशी स्थापन करावी? जाणून घ्या तुमचे कायदेशीर हक्क
फ्लॅटधारकांसाठी महत्त्वाची माहिती: बिल्डरच्या NOC शिवाय सोसायटी कशी स्थापन करावी? जाणून घ्या तुमचे कायदेशीर हक्क
फ्लॅटधारकांना बिल्डरच्या NOC शिवायही सहकारी गृहनिर्माण सोसायटी स्थापन करता येते. 51% सदस्यांची संमती, कायदेशीर प्रक्रिया, अपार्टमेंट व सोसायटीतील फरक आणि फ्लॅट मालकांचे हक्क जाणून घ्या.
पुणे २१ फेब्रुवारी २०२६ : स्वतःचे घर घेणे हे प्रत्येक व्यक्तीचे स्वप्न असते आणि त्यासाठी अनेकजण आयुष्यभराची बचत खर्च करतात. मात्र, फ्लॅटचा ताबा मिळाल्यानंतरही अनेक रहिवाशांना त्यांच्या पूर्ण मालकी हक्कासाठी संघर्ष करावा लागतो. विशेषतः सहकारी गृहनिर्माण सोसायटी स्थापन करण्याच्या प्रक्रियेत अनेक बिल्डर अडथळे निर्माण करतात. अनेक वेळा बिल्डर फ्लॅटधारकांना सोसायटी स्थापन करण्याची गरज नसल्याचे सांगतात किंवा अपार्टमेंट पद्धत अधिक चांगली असल्याचे सांगून दिशाभूल करतात. मात्र, कायद्यानुसार फ्लॅटधारकांना बिल्डरच्या परवानगीशिवायही सोसायटी स्थापन करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
सहकार विभागाच्या नियमांनुसार, इमारतीतील किमान 51 टक्के फ्लॅटधारक एकत्र आले, तर ते कायदेशीररित्या सहकारी गृहनिर्माण सोसायटी स्थापन करू शकतात. यासाठी बिल्डरच्या एनओसीची कोणतीही आवश्यकता नसते. अगदी किमान पाच सदस्य एकत्र येऊन जिल्हा उपनिबंधक कार्यालयात अर्ज दाखल करू शकतात. या प्रक्रियेत बहुसंख्य सदस्यांची संमती हा सर्वात महत्त्वाचा पुरावा मानला जातो. त्यामुळे बिल्डर अडथळे आणत असला तरी फ्लॅटधारकांनी घाबरण्याचे कारण नाही.
अपार्टमेंट पद्धत आणि सहकारी गृहनिर्माण सोसायटी यामध्ये मोठा कायदेशीर फरक आहे. अपार्टमेंट पद्धतीत फ्लॅटचे मालकी हक्क व्यक्तीच्या नावावर असतात, मात्र इमारतीखालची जमीन बिल्डरच्या नावावरच राहते. याउलट, सहकारी गृहनिर्माण सोसायटी स्थापन झाल्यानंतर जमिनीचे मालकी हक्क सोसायटीच्या नावावर हस्तांतरित होतात. यामुळे इमारतीवरील सर्व अधिकार रहिवाशांकडे येतात आणि त्यांचे हित अधिक सुरक्षित होते.
अनेक बिल्डर अपार्टमेंट पद्धतीचा आग्रह धरतात कारण त्यांना भविष्यात आर्थिक फायदा मिळण्याची शक्यता असते. जमीन त्यांच्या नावावर असल्यामुळे ते अतिरिक्त मजले बांधणे, पार्किंग जागेवर नियंत्रण ठेवणे किंवा व्यावसायिक जागांचा वापर करण्याचे निर्णय घेऊ शकतात. अशा परिस्थितीत रहिवाशांना अनेक वेळा बिल्डरच्या अटी मान्य कराव्या लागतात. पुनर्विकासाच्या वेळीही जमिनीचे मालकी हक्क सोसायटीकडे नसल्यास रहिवाशांची भूमिका कमकुवत ठरू शकते.
सोसायटी स्थापन झाल्यानंतर रहिवाशांना अनेक महत्त्वाचे फायदे मिळतात. इमारतीची देखभाल, सुरक्षा, पार्किंग वाटप, दुरुस्ती आणि इतर प्रशासकीय निर्णय सोसायटीच्या माध्यमातून घेतले जातात. तसेच जमिनीचे मालकी हक्क सोसायटीकडे असल्यामुळे बिल्डरला कोणतेही नवीन बांधकाम करण्यासाठी सोसायटीची परवानगी घेणे आवश्यक असते. यामुळे फ्लॅटधारकांचे आर्थिक आणि कायदेशीर संरक्षण होते.
रेरा कायद्यामुळे फ्लॅटधारकांचे अधिकार अधिक मजबूत झाले आहेत. बिल्डर सोसायटी स्थापन करण्यात अडथळे आणत असल्यास फ्लॅटधारक जिल्हा उपनिबंधक कार्यालयात तक्रार करू शकतात. संबंधित अधिकारी दोन्ही बाजूंची सुनावणी करून कायद्यानुसार निर्णय घेतात. त्यामुळे फ्लॅटधारकांनी जागरूक राहून आपल्या हक्कांसाठी योग्य वेळी कायदेशीर पावले उचलणे अत्यंत आवश्यक आहे. सोसायटी स्थापन करणे ही केवळ औपचारिक प्रक्रिया नसून, ती फ्लॅटधारकांच्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची पायरी आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
