महाराष्ट्रात जनगणनेचा बिगुल! १६ मेपासून पहिला टप्पा प्रथमच पूर्णपणे डिजिटल व स्व-गणना सुविधा
महाराष्ट्रात जनगणनेचा बिगुल! १६ मेपासून पहिला टप्पा प्रथमच पूर्णपणे डिजिटल व स्व-गणना सुविधा
२०२७ जनगणनेसाठी महाराष्ट्रात १६ मे ते १४ जून २०२६ दरम्यान पहिला टप्पा. प्रथमच डिजिटल पद्धत आणि स्व-गणना पर्याय; विचारल्या जाणाऱ्या प्रश्नांची संपूर्ण यादी जाणून घ्या.
पुणे ०१ एप्रिल २०२६ : २०२७ च्या जनगणनेचे देशव्यापी वेळापत्रक जाहीर झाले असून महाराष्ट्रात जनगणनेचा पहिला टप्पा १६ मे ते १४ जून २०२६ या कालावधीत पार पडणार आहे. देशभरातील प्रक्रिया १६ एप्रिल २०२६ पासून सुरू होऊन ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत चालेल. यंदाची जनगणना अनेक अर्थांनी ऐतिहासिक ठरणार आहे, कारण प्रथमच ही संपूर्ण प्रक्रिया डिजिटल पद्धतीने केली जाणार आहे. तसेच नागरिकांना स्व-गणना (Self-Enumeration) करण्याचा पर्यायही उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. १ मे ते १५ मे २०२६ या कालावधीत नागरिकांना सुरक्षित वेब-आधारित सुविधेद्वारे १६ भाषांमध्ये आपली माहिती ऑनलाइन भरता येणार आहे.
ही जनगणना Office of the Registrar General & Census Commissioner, India यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबवली जाणार असून, देशभरात सुमारे ३० लाखांहून अधिक गणक, पर्यवेक्षक आणि अधिकारी या प्रक्रियेत सहभागी असतील. माहितीची गोपनीयता आणि सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी अत्याधुनिक डिजिटल उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. गणनाकारांकडून गोळा होणारी सर्व माहिती सुरक्षित सर्व्हरवर संग्रहित केली जाईल.
जनगणनेदरम्यान कुटुंबप्रमुखाकडून घर आणि कुटुंबाशी संबंधित अनेक तपशील विचारले जाणार आहेत. यात घराचा क्रमांक, कुटुंबप्रमुखाचे नाव, लिंग, मोबाईल क्रमांक, कुटुंबातील सदस्यसंख्या, विवाहित जोडप्यांची संख्या, घराची मालकी स्थिती, घरात किती खोल्या आहेत, स्वयंपाकासाठी वापरले जाणारे मुख्य इंधन, शौचालय व बाथरूमची उपलब्धता, पिण्याच्या पाण्याचा स्रोत, विजेचा स्रोत, इंटरनेट व टीव्हीची सुविधा, गॅस कनेक्शन, वाहनांची उपलब्धता, लॅपटॉप किंवा संगणक आहे का, अशा अनेक प्रश्नांचा समावेश आहे. तसेच घराच्या फरशी, भिंती आणि छतामध्ये वापरलेले साहित्य, घराचा वापर आणि स्थिती यासंबंधीही माहिती घेतली जाईल. जात प्रवर्ग (सर्वसाधारण, अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, इतर मागासवर्गीय) याचीही नोंद केली जाणार आहे.
नियमाप्रमाणे दर दहा वर्षांनी जनगणना होणे अपेक्षित असते. २०२१ मध्ये जनगणना नियोजित होती; मात्र COVID-19 महामारीमुळे ती पुढे ढकलण्यात आली. २०११ मध्ये झालेली भारताची १५ वी राष्ट्रीय जनगणना ही शेवटची अधिकृत नोंद आहे. त्या वेळी Maharashtra ची लोकसंख्या सुमारे ११.२४ कोटी इतकी नोंदवली गेली होती. त्यामुळे यंदाची जनगणना लोकसंख्येतील बदल, नागरीकरण, सुविधा, शिक्षण, तंत्रज्ञान वापर आणि जीवनमान यांचे अद्ययावत चित्र समोर आणणार आहे.
डिजिटल जनगणनेमुळे प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, जलद आणि अचूक होणार आहे. मोबाईल ॲप आणि ऑनलाइन पोर्टलच्या माध्यमातून माहिती नोंदवली जाणार असल्याने कागदपत्रांची गरज कमी होईल आणि डेटा प्रक्रिया वेगाने पूर्ण होईल. स्व-गणना पर्यायामुळे नागरिकांना आपल्या सोयीनुसार माहिती भरता येईल, ज्यामुळे गणनाकारांवरील ताणही कमी होईल.
एकूणच, २०२७ ची जनगणना ही केवळ लोकसंख्या मोजणी नसून देशाच्या सामाजिक-आर्थिक स्थितीचे व्यापक चित्र मांडणारी प्रक्रिया आहे. महाराष्ट्रातील नागरिकांनी स्व-गणना सुविधेचा लाभ घेत अचूक माहिती नोंदवावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
