मुंबईची हवा प्रदूषित! AQI 104 वर; बांधकाम प्रकल्प आणि हवामान बदलाला जबाबदार ठरवले
मुंबईची हवा प्रदूषित! AQI 104 वर; बांधकाम प्रकल्प आणि हवामान बदलाला जबाबदार ठरवले
मुंबईचा AQI 104 नोंदवत ‘मध्यम’ श्रेणी; BKC मध्ये गंभीर प्रदूषण. तज्ज्ञांच्या मते बांधकाम प्रकल्प, वाहनांचा धूर आणि हिवाळ्यातील वातावरणामुळे AQI वाढला.
पुणे ०३ डिसेंबर २०२५ : मुंबईतील हवेची गुणवत्ता पुन्हा एकदा चिंताजनक पातळीवर गेली आहे. रविवारी शहराचा सरासरी वायू गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) 104 नोंदवला गेला, जो ‘मध्यम’ श्रेणीतील मानला जातो. मात्र काही भागांमध्ये परिस्थिती अत्यंत गंभीर होती. विशेषतः बांद्रा-कुर्ला कॉम्प्लेक्स (BKC) मध्ये AQI ‘गंभीर’ पातळीवर पोहोचल्याचे डेटा दर्शवतो. हवेच्या घटत्या गुणवत्तेमुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम आणि वाढत्या प्रदूषणाबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.
IIT व IMD च्या हवामान आणि वायू गुणवत्ता तज्ज्ञांनी मुंबईतील AQI वाढीमागची प्रमुख कारणे स्पष्ट केली आहेत. तज्ज्ञांच्या मते शहरातील मोठ्या प्रमाणात सुरू असलेले पायाभूत सुविधा प्रकल्प, मेट्रो मार्गांची कामे, रस्त्यांच्या दुरुस्त्या, तसेच खासगी आणि व्यावसायिक बांधकामांमुळे मोठ्या प्रमाणावर धूळ हवेत मिसळत आहे. या धुळीकणांचा व्यास अतिशय सूक्ष्म असल्याने ते सहजपणे वातवाहिनीतून फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचू शकतात. यामुळे श्वसनाचा त्रास, खोकला, दम्याचे झटके आणि डोळ्यांची जळजळ अशी लक्षणे वाढण्याची शक्यता मोठी आहे.
दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे वाहनांमधून होणारे प्रदूषण. मुंबईतील वाहनसंख्या झपाट्याने वाढत असून, दैनंदिन गर्दीमुळे वाहने सतत मंद गतीने चालू राहतात. अशा स्थितीत वाहनांमधील उत्सर्जन अधिक काळ हवेत ठाण मांडून राहते. डिझेल वाहनांमधून निघणारा काळा धूर, बस व मालवाहतूक वाहनांचे धूर-उत्सर्जन, तसेच दुचाकी आणि ई-रिक्शांचे सतत चालू असलेले इंजिन हेही वायुप्रदूषणात मोठा वाटा उचलत आहेत.
याशिवाय हवामानातील हिवाळी बदलही प्रदूषण वाढीस कारणीभूत आहे. थंड हवामानामुळे वातावरणातील धुळीचे कण खाली न बसता हवेतच अडकून राहतात. हवेमध्ये आर्द्रता वाढते आणि वाऱ्याचा वेग कमी होत असल्याने हवेची अदलाबदल सहज होत नाही. त्यामुळे प्रदूषक हवेतच अडकून राहतात आणि AQI झपाट्याने वाढतो. तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, डिसेंबर-जानेवारी महिन्यात ही परिस्थिती अजून काही प्रमाणात कायम राहण्याची शक्यता आहे.
BKC प्रमाणेच मुंबईतील विविध भाग—अंधेरी, मालाड, दहिसर, चेंबूर आणि सायन—याठिकाणीही हवेत PM 2.5 आणि PM 10 कणांचे प्रमाण वाढलेले आढळून आले. PM 2.5 हा सर्वात धोकादायक प्रदूषक मानला जातो, कारण तो थेट रक्तप्रवाहापर्यंत पोहोचू शकतो. यामुळे हृदयविकार, फुफ्फुसांचे आजार आणि दीर्घकालीन श्वसन समस्या वाढण्याची दाट शक्यता असते.
हवेतील वाढलेल्या प्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर डॉक्टरांनी नागरिकांना काही काळजी उपायांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. सकाळी किंवा संध्याकाळी व्यायाम टाळणे, बाहेर पडताना मास्क वापरणे, घरात एअर प्युरिफायरचा वापर करणे आणि पाणी जास्त प्रमाणात पिणे ही प्राथमिक काळजी घेण्याची तज्ज्ञांची सूचना आहे.
मनपा आणि राज्य सरकारनेही प्रदूषण नियंत्रण उपाययोजनांना गती देण्याची गरज व्यक्त केली आहे. बांधकाम स्थळांवर पाण्याची फवारणी करणे, रस्त्यांवरील धूळ तात्काळ काढून टाकणे, प्रदूषण करणाऱ्या वाहनांवर कारवाई करणे आणि नागरिकांत जागरूकता वाढवणे हे आवश्यक पावले असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
मुंबईच्या नागरिकांसाठी हवेतील वाढता प्रदूषण हा गंभीर आरोग्यविषयक मुद्दा बनला आहे. शहरातील सतत चालू असलेल्या विकासकामांसोबत प्रदूषण नियंत्रण या दोन गोष्टींचा समतोल राखणे अत्यावश्यक आहे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
