मुंबईत चार नवीन ठिकाणी कबुतरांना नियंत्रित पद्धतीने दाणे देण्यास BMC ने परवानगी दिली
मुंबईत चार नवीन ठिकाणी कबुतरांना नियंत्रित पद्धतीने दाणे देण्यास BMC ने परवानगी दिली
BMC ने मुंबईतील चार ठराविक ठिकाणी सकाळी ७ ते ९ या वेळेत कबुतरांना नियंत्रित पद्धतीने दाणे देण्याची परवानगी दिली. विद्यमान कबुतरखाने उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार बंद राहतील.
सायली मेमाणे
पुणे १ नोव्हेंबर २०२५ : मुंबई महानगरपालिका (BMC) ने शहरातील चार ठराविक ठिकाणी कबुतरांना नियंत्रित पद्धतीने दाणे देण्यास अंतरिम परवानगी दिली आहे. ही निर्णयप्रक्रिया त्या वेळेस घेतली गेली जेव्हा मुंबईतील विद्यमान कबुतरखाने माननीय उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार बंद करण्यास सांगण्यात आले होते. कबुतरांना दाणे देण्याबाबत नागरिकांकडून आलेल्या तक्रारी, सूचना आणि हरकती यांचा विचार करूनच ही परवानगी मंजूर करण्यात आली.
चार नवीन ठिकाणांमध्ये कबुतरांना पर्यवेक्षणाखाली दाणे देता येईल, त्यामध्ये दक्षिण मुंबईतील वरळी जलाशय (Varli Reservoir), अंधेरी पश्चिम येथील लोखंडवाला बॅक रोड आणि वेसावे STP प्रकल्पाजवळील खारफुटी परिसर, मुलुंड (पूर्व) येथील जुना ऐरोली – मुलुंड जकात नाका व ऐरोली – मुलुंड जोड रस्ता परिसरातील खादी क्षेत्र, तसेच बोरिवली (पश्चिम) येथील गोराई मैदान यांचा समावेश आहे. मात्र, पूर्वी चालू असलेल्या कबुतरखान्यांना पुन्हा सुरू करण्यास परवानगी दिलेली नाही.
नियंत्रित पद्धतीने दाणे फक्त सकाळी ७ ते ९ या दोन तासांच्या कालावधीत दिले जाऊ शकतील. याव्यतिरिक्त कोणत्याही वेळेस कबुतरांना दाणे देणे बंदी आहे. या ठिकाणांची कार्यवाही प्रभावीपणे पार पाडण्यासाठी फक्त नोंदणीकृत स्वयंसेवी संस्था अधिकृतपणे काम करतील. त्या संस्थांनी कबुतरांना दाणे देताना पादचारी किंवा वाहनांच्या मार्गात अडथळा होऊ नये, पूर्ण स्वच्छता राखली जावी आणि नागरिकांच्या तक्रारींवर त्वरीत कार्यवाही केली जावी, हे सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे. तसेच, या जबाबदाऱ्यांवर सहमती दर्शवणारे प्रतिज्ञापत्रही संस्थेकडून घेण्यात येईल.
महानगरपालिकेने संबंधित प्रशासकीय विभागांचे सहाय्यक आयुक्त हे या नवीन कबुतरखान्यांच्या ठिकाणांचे समन्वय अधिकारी (नोडल ऑफिसर) म्हणून नियुक्त केले आहेत. तसेच, परिसरात जनजागृतीसाठी आरोग्याबाबत माहितीपटके आणि फलकही लावण्यात येतील.
कबुतरखान्यांबाबत नागरिकांकडून एकूण ९,७७९ सूचना, हरकती आणि तक्रारी प्राप्त झाल्या होत्या, ज्यात कबुतरखाने बंद करणे, सुरू ठेवणे, स्वच्छता राखणे आणि नियंत्रित पद्धतीने दाणे देणे यासारख्या बाबींचा समावेश होता. नागरिकांच्या चिंता आणि तज्ज्ञ समितीच्या शिफारशी लक्षात घेऊन BMC ने या चार नवीन ठिकाणांना अंतरिम परवानगी दिली आहे, जोपर्यंत उच्च न्यायालयाचे पुढील आदेश मिळत नाहीत.
या निर्णयामुळे नागरिकांना कबुतरांना सुरक्षित आणि स्वच्छ पद्धतीने दाणे देण्याची संधी मिळणार आहे, तसेच सार्वजनिक स्वच्छता आणि व्यस्त शहरी परिसरातील अस्वस्थता टाळता येईल. फक्त नोंदणीकृत संस्था या ठिकाणांचे व्यवस्थापन करतील, यामुळे सार्वजनिक हित, प्राणी कल्याण आणि शहरी व्यवस्थापन यामध्ये समतोल राखणे शक्य होईल.
मुंबईतील रहिवासी आणि प्राणीप्रेमींना आता नियंत्रित वेळेत जबाबदारीने कबुतरांना दाणे देण्याची संधी मिळाली आहे. प्रशासनास आशा आहे की स्वयंसेवी संस्थांच्या योग्य देखरेखीत या नवीन ठिकाणांचा संचालन केला गेला तर हे शहरी पक्षी व्यवस्थापनाचे आदर्श उदाहरण ठरू शकेल, ज्यामुळे मानवी उपक्रम आणि शहरी पक्ष्यांच्या गरजा यामधील नाजूक संतुलन राखले जाईल.
