मुंबईत ‘द पेंटेड विंडो’ चित्रप्रदर्शन नंदिता देसाईंच्या हस्तनिर्मित खिडक्यांवरील ५० कलाकृतींचा अनोखा संगम
मुंबईत ‘द पेंटेड विंडो’ चित्रप्रदर्शन नंदिता देसाईंच्या हस्तनिर्मित खिडक्यांवरील ५० कलाकृतींचा अनोखा संगम
समकालीन कलाकार नंदिता देसाई यांचे ‘द पेंटेड विंडो’ चित्रप्रदर्शन १६ ते २१ मार्चदरम्यान मुंबईतील कमलनयन बजाज आर्ट गॅलरी, नरिमन पॉईंट येथे आयोजित. हस्तनिर्मित व विंटेज खिडक्यांवर आधारित सुमारे ५० कलाकृतींचे प्रदर्शन.
पुणे १६ मार्च २०२६ : मुंबईत कला रसिकांसाठी एक वेगळा आणि आगळावेगळा अनुभव देणारे समकालीन कलाकार नंदिता देसाई यांचे ‘द पेंटेड विंडो’ हे चित्रप्रदर्शन १६ ते २१ मार्चदरम्यान नरिमन पॉईंट येथील Kamalnayan Bajaj Art Gallery येथे आयोजित करण्यात आले आहे. या प्रदर्शनात हस्तनिर्मित आणि विंटेज खिडक्यांवर आधारित सुमारे ५० कलाकृती सादर केल्या जाणार असून, जुन्या वास्तुशिल्प घटकाला सर्जनशील कलाकृतीत रूपांतरित करण्याचा अनोखा प्रयोग येथे पाहायला मिळणार आहे.
‘द पेंटेड विंडो’ हे नंदिता देसाई यांचे पाचवे एकल प्रदर्शन असून, खिडकी या साध्या पण अर्थपूर्ण वास्तुशिल्प घटकाला त्यांनी कलात्मकतेच्या केंद्रस्थानी आणले आहे. खिडकी ही केवळ घराचा भाग नसून ती अंतर्मन आणि बाह्य जग यांच्यातील संवादाचे प्रतीक असल्याची भावना या प्रदर्शनातून व्यक्त होते. खिडकी आपल्याला बाहेरच्या जगाची झलक दाखवते, पण त्याच वेळी स्वतःकडे पाहण्याची आणि थांबून विचार करण्याची संधीही देते. त्यामुळे देसाई यांच्या दृष्टीने खिडकी ही जीवनाचे एक प्रभावी रूपक ठरते.
या प्रदर्शनातील अनेक खिडक्या लोणावळा परिसरातील सोडून दिलेल्या किंवा पाडलेल्या जुन्या घरांमधून मिळालेल्या आहेत. विशेषतः कोविडनंतर या खिडक्यांचा संग्रह करून त्यावर कलाकृती साकारण्याची संकल्पना अधिक दृढ झाली. काही खिडक्या देसाई यांनी स्वतः पुनर्वापरित आणि शाश्वत लाकडापासून तयार केल्या आहेत. या खिडक्यांमध्ये जुन्या काळाची झलक, आठवणी आणि वास्तूंचा इतिहास दडलेला असल्यामुळे त्या प्रत्येक कलाकृतीला वेगळी ओळख मिळते.
या प्रदर्शनाची कल्पना देखील एका योगायोगातून सुचली. लोणावळा-खंडाळा मार्गावरून प्रवास करत असताना देसाई यांच्या नजरेस सूर्यप्रकाशात चमकणारे रंगीत काचेचे तुकडे दिसले. उत्सुकतेपोटी त्या थांबल्या आणि त्यांना एका जुन्या घरातून उरलेल्या, टाकून दिलेल्या खिडक्यांचा संग्रह आढळला. त्या क्षणापासून या खिडक्यांमधील सौंदर्य आणि संभाव्यता त्यांनी नव्या दृष्टीकोनातून पाहायला सुरुवात केली आणि त्यातून ‘द पेंटेड विंडो’ या प्रदर्शनाची कल्पना आकाराला आली.
देसाई यांच्या बालपणीच्या आठवणीही या प्रदर्शनाशी जोडलेल्या आहेत. लहानपणी वारंवार घर बदलल्यामुळे त्यांच्या आठवणी खोल्यांपेक्षा खिडकीजवळ घालवलेल्या क्षणांशी अधिक जोडलेल्या आहेत. खिडकीत बसून वाचन करणे, बाहेरचे जग पाहत विचार करणे किंवा शांतपणे वेळ घालवणे या आठवणी त्यांच्या कलाकृतींमध्ये प्रतिबिंबित होतात. त्यामुळे प्रत्येक खिडकी ही केवळ चित्र नसून एका आठवणीचा, अनुभवाचा आणि भावनांचा भाग बनते.
या प्रदर्शनासाठी विविध साहित्य आणि तंत्रांचा वापर करण्यात आला आहे. विशेष काचेच्या रंगांनी रंगवलेले काच, नैसर्गिक ऑक्साइड पॉलिश, स्टेन, वार्निश, वॅक्स क्रेयॉन्स आणि शेलॅक वापरून तयार केलेले लाकूड यांचा वापर करून कलाकृती साकारण्यात आल्या आहेत. तसेच ज्यूट आणि हेम्पवर तेलरंग, अॅक्रिलिक आणि पेस्टल्स वापरूनही काही कलाकृती तयार करण्यात आल्या आहेत. नैसर्गिक साहित्य आणि पुनर्वापर यावर असलेले देसाई यांचे प्रेम या सर्व कलाकृतींमधून स्पष्टपणे दिसून येते.
जुन्या लाकूड आणि काचेवर चित्र काढणे ही कॅनव्हासपेक्षा अधिक जटिल प्रक्रिया आहे. प्रत्येक खिडकीवर काम करण्यापूर्वी तिची स्वच्छता, कीटकनियंत्रण, तुटलेले किंवा अतिरिक्त भाग काढून टाकणे यासारखी तयारी करावी लागते. त्याच वेळी खिडकीची मूळ रचना, रंग आणि वैशिष्ट्य जपणेही तितकेच महत्त्वाचे असते. या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी जवळपास एक वर्षाची मेहनत घेतल्याचे देसाई सांगतात.
या प्रदर्शनातील प्रत्येक खिडकी प्रेक्षकांना एक वेगळा दृष्टिकोन देते. काही खिडक्या बाहेरच्या जगाकडे पाहण्याची संधी देतात, तर काही अंतर्मनातील आठवणी आणि चिंतनाकडे वळायला भाग पाडतात. त्यामुळे ‘द पेंटेड विंडो’ हे प्रदर्शन केवळ कलाकृतींचे प्रदर्शन नसून, जीवन, आठवणी आणि जगाकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनाचा एक सर्जनशील प्रवास ठरतो.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
