मुंबईत पाणीटंचाईवर मोठा उपाय! महापौर रितू तावडे यांचे जुन्या विहिरी-तलाव पुनरुज्जीवनाचे आदेश

मुंबईतील वाढत्या पाणीटंचाईवर उपाय म्हणून महापौर रितू तावडे यांनी जुन्या विहिरी, तलाव आणि बोअरवेल पुनरुज्जीवित करण्याचे निर्देश दिले. बीएमसीकडून सर्व जलस्त्रोतांचे सर्वेक्षण, जलशुद्धीकरण आणि पर्जन्यजल संचयनावर भर.

पुणे ०६ एप्रिल २०२६ : मुंबईत वाढत्या उष्णतेमुळे आणि लोकसंख्येच्या वाढत्या ताणामुळे पाण्याची मागणी सातत्याने वाढत आहे. पाणीपुरवठ्याबाबतच्या तक्रारी वाढत असताना या समस्येवर शाश्वत उपाय शोधण्याच्या दृष्टीने बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) सक्रिय झाली आहे. महापौर रितू तावडे यांनी शहरातील जुन्या विहिरी, तलाव आणि बोअरवेल यांचे पुनरुज्जीवन करण्याचे निर्देश देत पारंपरिक जलस्त्रोतांकडे पुन्हा वळण्याचा निर्णय घेतला आहे. जल विभागाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत झालेल्या बैठकीत या विषयावर सविस्तर चर्चा झाली आणि तातडीने अंमलबजावणीसाठी कृती आराखडा तयार करण्याचे निर्देश देण्यात आले.

शहरातील अनेक विहिरी आणि तलाव काळाच्या ओघात लुप्त झाले आहेत किंवा दुर्लक्षित अवस्थेत आहेत. पूर्वी या जलस्त्रोतांवर स्थानिक पाणीपुरवठा मोठ्या प्रमाणात अवलंबून होता. बदलत्या शहरी रचनेत आणि वाढत्या बांधकामांमुळे हे स्रोत मागे पडले. मात्र, हवामान बदलामुळे पावसाचे अनिश्चित स्वरूप, जलाशयांवरील वाढता ताण आणि भूजल पातळीतील घट लक्षात घेता या पारंपरिक स्रोतांचे पुनरुज्जीवन हा प्रभावी पर्याय ठरू शकतो, असे मत महापौरांनी व्यक्त केले.

महापौरांनी शहरातील सर्व सार्वजनिक, सरकारी आणि खाजगी विहिरी व बोअरवेल यांची अद्ययावत माहिती तातडीने गोळा करण्याचे आदेश दिले आहेत. ज्या विहिरी त्वरित दुरुस्ती करून कार्यान्वित करता येतील, त्यांना प्राधान्य देण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. 2009 साली कमी पावसाच्या पार्श्वभूमीवर विहिरी दुरुस्त करून पाणीपुरवठा केल्याचा अनुभव लक्षात घेऊन त्याच धर्तीवर काम करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या वेळी मात्र केवळ तात्पुरत्या उपाययोजनेऐवजी दीर्घकालीन जलव्यवस्थापनावर भर दिला जाणार आहे.

विहिरी आणि तलावांमधील पाण्याची गुणवत्ता तपासून ते पिण्यायोग्य बनवण्यासाठी जलशुद्धीकरण प्रणाली बसवण्यावर भर दिला जाणार आहे. या स्रोतांचा वापर केवळ बागकाम किंवा साफसफाईपुरता मर्यादित न ठेवता गरजेनुसार पिण्याच्या पाण्यासाठीही करण्याचे नियोजन आहे. यासाठी नियमित तपासणी, स्वच्छता आणि देखभाल आवश्यक राहणार आहे.

महापौरांनी खासगी गृहनिर्माण सोसायट्या आणि उद्योग क्षेत्राला या मोहिमेत सक्रिय सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे. सोसायट्यांनी त्यांच्या परिसरातील विहिरी, पाईपलाईन आणि पाणीसाठ्यांची नियमित देखभाल करावी, जलशुद्धीकरण यंत्रणा बसवावी आणि भूजल उपसा नियमांनुसार मर्यादित ठेवावा, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. भविष्यातील पाणीटंचाई टाळण्यासाठी पर्जन्यजल संचयन (Rainwater Harvesting) प्रभावीपणे राबवणे अत्यावश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

मुंबईसारख्या महानगरात पाण्याची समस्या केवळ पुरवठ्यापुरती मर्यादित नसून ती व्यवस्थापनाशीही निगडित आहे. पारंपरिक जलस्त्रोतांचे पुनरुज्जीवन, आधुनिक जलशुद्धीकरण तंत्रज्ञान, नागरिकांचा सहभाग आणि शाश्वत जलनीती यांचा समन्वय साधला तर पाणीटंचाईवर मोठ्या प्रमाणात मात करता येऊ शकते. या उपक्रमामुळे स्थानिक स्तरावर पाण्याची उपलब्धता वाढेल, जलाशयांवरील ताण कमी होईल आणि पर्यावरणपूरक जलव्यवस्थापनाला चालना मिळेल. महापौरांच्या या निर्णयामुळे मुंबईच्या पाणीप्रश्नावर दीर्घकालीन आणि परिणामकारक उपाय साकार होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.