रेल्वे सुरक्षेसाठी ‘कवच’ महत्त्वाचे; पुणे विभागात २५० किमीवर चाचण्या, तीन स्थानकांवर स्थापना पूर्ण
रेल्वे सुरक्षेसाठी ‘कवच’ महत्त्वाचे; पुणे विभागात २५० किमीवर चाचण्या, तीन स्थानकांवर स्थापना पूर्ण
पुणे रेल्वे विभागात ‘कवच’ प्रणालीची अंमलबजावणी वेगात. २५० किमी मार्गावर नॉन-सिग्नलिंग चाचण्या यशस्वी, पाढेगाव, बेलापूर, राहुरी येथे स्थापना पूर्ण.
पुणे ११ फेब्रुवारी २०२६ : भारतीय रेल्वेच्या सुरक्षाव्यवस्थेला बळकटी देण्यासाठी स्वदेशी स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण (ATP) प्रणाली ‘कवच’ महत्त्वाची ठरत आहे. मध्य रेल्वेच्या पुणे विभागाने ‘कवच’च्या अंमलबजावणीत उल्लेखनीय प्रगती साधली असून, रेल्वे अपघात रोखण्याच्या दिशेने ठोस पाऊले उचलली आहेत. विभागाच्या एकूण सुमारे ७०० किमी रेल्वे मार्गापैकी २५० किमीहून अधिक मार्गावर नॉन-सिग्नलिंग कवच चाचण्या यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आल्या आहेत. या चाचण्यांमध्ये पुणे-कोल्हापूर आणि दौंड-मनमाड (डीडी–एमएमआर) या महत्त्वाच्या विभागांचा समावेश आहे.
कवच टप्पा-२ अंतर्गत पुणे विभागातील पाढेगाव, बेलापूर आणि राहुरी या तीन स्थानकांवर कवच प्रणालीची स्थापना पूर्ण झाली आहे. तसेच दौंड-येवला विभागात स्थापनेचे काम प्रगतीपथावर आहे. दूरसंचार पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीने नियोजित १२३ टॉवर्सपैकी ५३ कवच टॉवर्स उभारण्यात आले असून, उर्वरित काम वेगाने सुरू आहे. संपूर्ण विभागात मोठ्या प्रमाणावर कवच प्रणाली लागू करण्यासाठी हे पाऊल निर्णायक मानले जात आहे.
कवच प्रणाली प्रगत तांत्रिक हस्तक्षेपांद्वारे रेल्वेची सुरक्षा वाढवण्यासाठी डिझाइन करण्यात आली आहे. सिग्नल ओलांडण्याच्या घटना (SPAD) कमी करण्यासाठी ती अतिरिक्त मदत करते. टक्कर टाळण्यासाठी स्वयंचलित ब्रेकिंगची सुविधा या प्रणालीत आहे. गाडी निर्धारित वेगमर्यादा ओलांडल्यास आपोआप ब्रेक लागून अतिवेगापासून संरक्षण मिळते. लोकोमोटिव्हच्या केबिनमध्ये सिग्नलची स्थिती आणि हालचालीची माहिती स्पष्टपणे दर्शवली जाते, जे धुक्याच्या वातावरणात किंवा वेगवान संचालनादरम्यान विशेष उपयुक्त ठरते. तसेच लेव्हल क्रॉसिंग गेटजवळ पोहोचताना आपोआप हॉर्न वाजवण्याची सुविधा आहे. कवच नेटवर्क मॅनेजमेंट सिस्टम (NMS) द्वारे रेल्वे हालचालींचे केंद्रीकृत आणि रिअल-टाइम निरीक्षण करता येते.
कवचमुळे मागून होणारे अपघात टाळणे शक्य होते. रेल्वे पटरीवर आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास ती तात्काळ लक्षात येते आणि प्रणाली स्वयंचलितपणे प्रतिसाद देते. त्यामुळे मानवी चुकांमुळे होणारे अपघात कमी करण्यास मदत होते. मध्य रेल्वे, पुणे विभागाचे जनसंपर्क अधिकारी हेमंत कुमार बेहरा यांनी सांगितले की, कवच प्रणालीमुळे रेल्वे सुरक्षा अधिक सक्षम होत असून अपघात टाळण्यासाठी ही प्रभावी यंत्रणा ठरत आहे.
दरम्यान, भारतीय रेल्वेची आर्थिक स्थितीही सुधारत असल्याचे चित्र आहे. २०२२-२३ च्या तुलनेत २०२४-२५ या आर्थिक वर्षात एकूण वाहतूक उत्पन्नात ५.१ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. प्रवासी आणि मालवाहतूक महसुलात वाढ झाल्याने रेल्वेची आर्थिक कामगिरी मजबूत होत आहे. केंद्र सरकारने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार ऑपरेटिंग रेशो, एकूण वाहतूक प्राप्ती आणि निव्वळ महसूलातील सुधारणा अधोरेखित करण्यात आली आहे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी राज्यसभेत दिलेल्या माहितीनुसार, सुरक्षेसोबतच आर्थिक सुधारणांवरही भर दिला जात आहे.
एकीकडे आर्थिक बळकटी आणि दुसरीकडे कवचसारखी आधुनिक सुरक्षा प्रणाली यामुळे भारतीय रेल्वे अधिक सुरक्षित, सक्षम आणि आधुनिक होत असल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे. पुणे विभागातील कवच अंमलबजावणी हा त्या दिशेने टाकलेला महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
