सिंहगडावर प्लॅस्टिक बंदीची फक्त घोषणाच

सिंहगडावर प्लॅस्टिक बंदीची घोषणा सतरा वर्षांपासून होते, मात्र प्रत्यक्षात प्लॅस्टिक बंदीची अंमलबजावणी नाही. पर्यावरण आणि वनविभागाचा दुर्लक्ष जाणून घ्या.

सायली मेमाणे,

पुणे ३० मे २०२५ : सिंहगडावर प्लॅस्टिक बंदीची घोषणा मागील १७ वर्षांपासून दरवर्षी केली जाते, पण प्रत्यक्षात याची अंमलबजावणी होत नाही. घेरा सिंहगड संयुक्त वन व्यवस्थापन समितीने २००८ मध्ये प्लॅस्टिक बंदीची वार्षिक घोषणा सुरू केली होती. प्रत्येक वर्षी पर्यावरण दिनानिमित्त या बंदीची घोषणा होत असली, तरी ती फक्त कागदावरच राहते, असं वास्तव आहे.

कोरोना काळापूर्वी सिंहगडाला प्लॅस्टिकमुक्त असल्याचं वन विभागाला प्रमाणपत्रही मिळाले होते, पण कोरोनानंतर गडावर येणाऱ्या पर्यटकांच्या संख्येत वाढ झाली. त्यामुळे प्लॅस्टिक कचऱ्याचं प्रमाणही वाढलं आहे. सिंहगडावर विविध प्रकारचे प्लॅस्टिक कचरा येतो. शिवप्रेमी आणि पर्यटक वेळोवेळी स्वच्छता मोहिमा राबवतात, हजारो किलो प्लॅस्टिक गोळा करतात, पण तरीही प्लॅस्टिक बंदीची अंमलबजावणी योग्य पद्धतीने होत नाही.

वन विभागाने सिंहगडावर १४ ठिकाणी आणि पायवाटेवर १२ ठिकाणी एकूण २६ कचरापेट्या लावल्या आहेत, जेथे पर्यटक आणि विक्रेते कचरा टाकू शकतात. मात्र, या कचरापेट्यांतील कचऱ्याचा वेळेवर व्यवस्थापन होत नसल्यामुळे कचऱ्याचा साठा होत आहे. त्यामुळे पर्यटक आणि शिवप्रेमी कचरा स्वतः खाली आणण्याचा त्रास सहन करीत आहेत. ट्रेकर मनोहर टेमघरे यांचे म्हणणे आहे की, “दर १५ दिवसांनी आम्ही कधी कधी २५-३० पोती प्लॅस्टिक कचरा पायी खाली आणतो.”

दुर्ग अभ्यासक मारुती गोळे यांनी वन विभागाला आवाहन केले आहे की, सिंहगडावर कायमस्वरूपी प्लॅस्टिक बंदी लागू करावी आणि त्यासाठी कठोर कारवाई करावी. शिवप्रेमी आणि पर्यावरणप्रेमींना त्यासाठी सहकार्य करण्याची तयारी आहे.

प्लॅस्टिक बंदीची घोषणा केवळ घोषणापुरती न राहता, ती प्रभावीपणे अंमलात आणण्यासाठी वन विभागाने नियमित कचरापेट्यांची साफसफाई, पर्यटकांना जनजागृती, शिवप्रेमींच्या सहकार्याने स्वच्छता मोहिमा, तसेच कडक कायदे आणि दंडात्मक कारवाई यावर भर द्यावा लागेल. याशिवाय, सिंहगडावरील प्लॅस्टिक बंदीचा आढावा घेऊन त्यातील त्रुटी दूर करणे आवश्यक आहे, अन्यथा पर्यावरण दिनाच्या घोषणांचा काही उपयोग नाही.

पर्यावरण आणि गडाच्या नैसर्गिक सौंदर्याच्या दृष्टीने सिंहगडावर प्लॅस्टिक बंदीचे पालन आवश्यक आहे. वन विभागाने आणि स्थानिक लोकांनी एकत्र येऊन प्लॅस्टिक कचऱ्याचा मुकाबला करणे गरजेचे आहे. जर यासाठी संपूर्ण सहकार्य मिळाले, तर सिंहगड पुन्हा एकदा प्लॅस्टिकमुक्त ठिकाण म्हणून जाहीर होऊ शकतो.