होळ्यांनंतरही मुंबईचा AQI शंभरीत वाऱ्याचा वेग ठरला निर्णायक, सांताक्रुझ सर्वाधिक प्रदूषित
होळ्यांनंतरही मुंबईचा AQI शंभरीत; वाऱ्याचा वेग ठरला निर्णायक, सांताक्रुझ सर्वाधिक प्रदूषित
मुंबईत होळ्या पेटल्यानंतरही २१ ठिकाणी AQI १०० च्या सरासरीत नोंद. वाऱ्याचा वेग व दिशा ठरले महत्त्वाचे घटक; सांताक्रुझ परिसरात सर्वाधिक प्रदूषणाची नोंद.
पुणे ०४ मार्च २०२६ : मुंबईत 2 मार्च 2026 रोजी रात्री पारंपरिक होळ्या पेटल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी शहरातील हवेच्या गुणवत्तेबाबत समोर आलेल्या आकडेवारीने अनेकांचे लक्ष वेधले आहे. 3 मार्च रोजी मुंबईतील तब्बल 21 ठिकाणी एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) 100 च्या सरासरीत नोंदविण्यात आला. साधारणतः सण-उत्सवांच्या काळात धूर, ज्वलन आणि वाढलेली मानवी हालचाल यामुळे प्रदूषणात वाढ होते. मात्र यंदा होळ्यांच्या पार्श्वभूमीवरही हवा तुलनेने नियंत्रित राहिल्याचे चित्र दिसून आले आहे.
सामान्य दिवसांमध्येही काही वेळा मुंबईतील AQI 150 च्या पुढे जात असल्याची नोंद असते. विशेषतः थंड हवामानात वाऱ्याचा वेग कमी असताना प्रदूषक कण हवेत स्थिर राहतात आणि हवा अधिक दूषित होते. मात्र यावेळी वाऱ्याचा तुलनेने चांगला वेग आणि योग्य दिशा यामुळे होळ्यांमधून निर्माण झालेला धूर मोठ्या प्रमाणात पांगला गेला, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. किनारपट्टीवरील शहर असल्याने समुद्राकडून येणाऱ्या वाऱ्यांचा हवेच्या गुणवत्तेवर सकारात्मक परिणाम होतो.
मुंबईतील विविध भागांतील आकडेवारी पाहता, काही ठिकाणी मात्र प्रदूषणाची पातळी इतरांच्या तुलनेत जास्त नोंदली गेली. विशेषतः सांताक्रुझ परिसर सर्वाधिक प्रदूषित ठरला. या भागात मोठ्या प्रमाणात वाहतूक, बांधकामे आणि लोकसंख्येची घनता अधिक असल्याने प्रदूषणाचे प्रमाण वाढते. तरीही शहराचा एकूण सरासरी AQI 100 च्या आसपास राहिल्याने परिस्थिती चिंताजनक नसल्याचे मानले जात आहे.
पर्यावरणतज्ज्ञांच्या मते, यंदा काही भागांत पर्यावरणपूरक होळीचे आयोजन करण्यात आले होते. लाकडाचा कमी वापर, कचऱ्याचे ज्वलन टाळणे आणि स्थानिक प्रशासनाकडून करण्यात आलेली जनजागृती यांचाही सकारात्मक परिणाम दिसून आला असावा. शिवाय वातावरणातील तापमानवाढ आणि उर्ध्ववाहन प्रक्रियेमुळे (vertical dispersion) धूर लवकर विरळ झाला असण्याची शक्यता आहे.
तथापि, मुंबईतील वाढती वाहनसंख्या, औद्योगिक क्रियाकलाप आणि सातत्याने सुरू असलेली बांधकामे ही प्रदूषणाची दीर्घकालीन कारणे आहेत. त्यामुळे सणांच्या काळात हवा नियंत्रणात राहिली असली तरी, एकूण प्रदूषणाच्या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. सार्वजनिक वाहतूक वापरणे, हरित उपक्रमांना चालना देणे आणि पर्यावरणपूरक सण साजरे करणे हे उपाय भविष्यातही महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
एकंदरीत, होळ्यांनंतरही मुंबईतील AQI शंभरीच्या आसपास राहणे ही सकारात्मक बाब मानली जात आहे. मात्र सांताक्रुझसारख्या भागांतील वाढते प्रदूषण प्रशासन आणि नागरिकांसाठी इशारा देणारे आहे. आगामी दिवसांत हवामानातील बदल, वाऱ्याचा वेग आणि मानवी क्रियाकलाप यावरच मुंबईतील हवेच्या गुणवत्तेचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
