DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम: भारतात नवे युग सुरू
DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम भारतात सुरू
DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम भारतात सुरू; पारंपरिक पत्त्यांना न हटवता अचूक स्थान ओळख सुनिश्चित करणारी नवी ओपन-सोर्स प्रणाली.
सायली मेमाणे
पुणे ११ जून २०२५ : भारताने डिजिटल पत्ता व्यवस्थापनाच्या दिशेने मोठे पाऊल उचलले आहे. DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम देशभरात अधिकृतपणे सुरू करण्यात आली असून, ही प्रणाली ओपन-सोर्स स्वरूपातील आहे. ही नवी प्रणाली इंडियन पोस्ट विभाग, आयआयटी हैदराबाद आणि ISRO च्या नॅशनल रिमोट सेंसिंग सेंटर (NRSC) यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून विकसित करण्यात आली आहे. DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम भारताच्या प्रत्येक चौरस ४x४ मीटर भूभागाला एक अद्वितीय अल्फान्युमेरिक कोड देते, जो त्याच्या अक्षांश आणि रेखांशावर आधारित असतो.
ही प्रणाली पारंपरिक पत्त्यांना हटवत नाही, तर त्यांच्या वर एक अचूक डिजिटल लेयर म्हणून कार्य करते. यामध्ये घर क्रमांक, रस्ता नाव, परिसर यासारखे पारंपरिक पत्ते टिकून राहतील, पण DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम त्यात अचूक स्थान निर्देश जोडेल. यामुळे नागरी किंवा ग्रामीण, अगदी दुर्गम भागातील देखील कोणतेही ठिकाण बिनचूक ओळखता येईल.
DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम गोपनीयतेचा भंग करत नाही. या प्रणालीमधून केवळ भौगोलिक स्थानाचे कोडिंग होते; वैयक्तिक माहिती संकलित केली जात नाही. त्यामुळे ती सामान्य नागरिक, संस्था, आणि व्यावसायिकांसाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहे. नागरिक https://dac.indiapost.gov.in या संकेतस्थळावर जाऊन, आपल्या ब्राउझरला स्थानाच्या परवानगी देऊन, निवडलेल्या बिंदूवर क्लिक करून DIGIPIN मिळवू शकतात.
ही प्रणाली लॉजिस्टिक्स, आपत्कालीन सेवा, ग्रामीण विकास, आणि ई-कॉमर्स यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. भारतातील प्रत्येक ठिकाणी एकसंध आणि डिजिटल स्वरूपातील अचूक पत्ता उपलब्ध करून देणारी ही प्रणाली भविष्यातील डिजिटल इंडिया मोहिमेला बळकटी देईल. ग्रामीण भागात जिथे नेहमीचा पत्ता अपूर्ण अथवा अचूक नसतो, तिथे DIGIPIN डिजिटल अॅड्रेस सिस्टीम क्रांतिकारी ठरू शकते.
आपत्कालीन सेवा पोहोचवणे, डिलिव्हरी सेवा अचूकतेने कार्यान्वित करणे, जमीन मोजणी आणि विकास आराखडे तयार करणे यामध्ये DIGIPIN प्रभावी ठरणार आहे. त्याचा उपयोग सरकारी योजनांमध्येही स्थान-आधारित लाभ वितरणासाठी होऊ शकतो. भारतात डिजिटल भौगोलिक पत्ता व्यवस्थापनाची ही नवी सुरुवात केवळ तांत्रिक नव्हे, तर प्रशासनिक शिस्तबद्धतेचं एक पाऊल मानलं जात आहे.
