मुंबईतील 106 बांधकामांना BMC चा ब्रेक; एअर क्वालिटी सेन्सर नसल्याने कडक कारवाई

हवेच्या प्रदूषणावर नियंत्रणासाठी मुंबई महापालिकेने 106 बांधकाम प्रकल्प थांबवले असून एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग सेन्सर न बसवणाऱ्यांवर कठोर कारवाईचा इशारा दिला आहे.

पुणे 2४ जानेवारी २०२६ : मुंबईतील वाढत्या हवेच्या प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) मोठे पाऊल उचलले आहे. प्रदूषण नियंत्रण नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी शहरातील तब्बल 106 बांधकाम प्रकल्पांना तात्काळ स्थगिती देण्याचे आदेश महापालिकेने दिले आहेत. या बांधकामस्थळांवर अनिवार्य असलेले एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग सेन्सर बसवण्यात आले नसल्याचे तपासात समोर आले आहे.

महापालिकेच्या पर्यावरण विभागाकडून करण्यात आलेल्या तपासणीत अनेक मोठ्या आणि महत्त्वाच्या प्रकल्पांमध्ये नियमांचे उल्लंघन होत असल्याचे निदर्शनास आले. यामध्ये सायन रेल्वे पूल, म्हाडा अंतर्गत सुरू असलेली बांधकामे, तसेच झोपडपट्टी पुनर्वसन प्राधिकरणाच्या (SRA) विविध प्रकल्पांचा समावेश आहे. या सर्व ठिकाणी हवेत उडणाऱ्या धुळीचे प्रमाण मोजण्यासाठी आवश्यक असलेले सेन्सर बसवले गेले नव्हते.

मुंबईमध्ये गेल्या काही महिन्यांत हवेच्या गुणवत्तेचा निर्देशांक (AQI) सातत्याने चिंताजनक पातळीवर पोहोचत आहे. बांधकामांमधून निर्माण होणारी धूळ, सिमेंटचे कण आणि इतर प्रदूषक घटक यामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होत आहेत. विशेषतः लहान मुले, वृद्ध आणि श्वसनविकार असलेल्या रुग्णांना याचा मोठा फटका बसत आहे.

या पार्श्वभूमीवर महापालिकेने बांधकाम क्षेत्रावर कठोर भूमिका घेतली आहे. पर्यावरणीय नियमांचे पालन न करणाऱ्या कोणत्याही प्रकल्पाला काम सुरू ठेवण्याची परवानगी दिली जाणार नाही, असा स्पष्ट इशारा प्रशासनाने दिला आहे. एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग सेन्सर बसवणे, धूळ नियंत्रणासाठी पाण्याची फवारणी करणे आणि हरित जाळ्या (ग्रीन नेट) लावणे या उपाययोजना बंधनकारक करण्यात आल्या आहेत.

महापालिकेचे उपआयुक्त अविनाश काटे यांनी या कारवाईची माहिती देताना सांगितले की, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या प्रकल्पांवर पुढील टप्प्यात आणखी कठोर कारवाई केली जाईल. केवळ बांधकाम क्षेत्रच नव्हे, तर प्रदूषण नियंत्रण नियम न पाळणाऱ्या बेकऱ्या, औद्योगिक युनिट्स आणि इतर व्यावसायिक आस्थापनांवरही दंडात्मक कारवाई करण्यात येणार आहे.

महापालिकेच्या या निर्णयामुळे बांधकाम व्यावसायिकांमध्ये खळबळ उडाली असून अनेक प्रकल्पांच्या वेळापत्रकावर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. मात्र, नागरिकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने हा निर्णय आवश्यक असल्याचे पर्यावरण तज्ज्ञांचे मत आहे. प्रदूषण नियंत्रणासाठी केवळ नियम बनवणे पुरेसे नाही, तर त्यांची कठोर अंमलबजावणी होणे तितकेच महत्त्वाचे आहे, असेही तज्ज्ञ सांगतात.

मुंबईसारख्या दाट लोकवस्तीच्या शहरात हवेची गुणवत्ता टिकवणे ही मोठी जबाबदारी आहे. महापालिकेने उचललेल्या या कारवाईमुळे इतर प्रकल्प चालकांनाही नियमांचे पालन करण्याचा स्पष्ट संदेश मिळाला आहे. येत्या काळात सर्वच बांधकामस्थळांवर प्रदूषण नियंत्रण उपायांची अंमलबजावणी काटेकोरपणे केली जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.