Ajit Pawar Plane Crash: गगन यंत्रणा नसलेलं विमान, 28 दिवसांची डेडलाईन आणि टळू शकलेला अपघात?

Ajit Pawar Plane Crash प्रकरणात धक्कादायक तांत्रिक माहिती समोर. गगन सुरक्षा यंत्रणा, 28 दिवसांची नियमावली डेडलाईन आणि अपघाताच्या अखेरच्या मिनिटांचा सविस्तर आढावा.

पुणे २८ जानेवारी २०२६ : महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या दुर्दैवी विमान अपघाताने संपूर्ण राज्य हादरले आहे. बारामती येथील विमानतळावर झालेल्या या भीषण दुर्घटनेनंतर आता अपघातामागील तांत्रिक बाबी हळूहळू समोर येत असून, या घटनेबाबत अनेक गंभीर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. विशेष म्हणजे, ज्या विमानातून अजित पवार प्रवास करत होते, त्या विमानात अत्याधुनिक सॅटेलाईट-आधारित सुरक्षा यंत्रणा असती, तर कदाचित हा अपघात टाळता आला असता, अशी चर्चा तज्ज्ञांमध्ये सुरू आहे.

भारतीय नागरी विमान वाहतूक क्षेत्रात सुरक्षित लँडिंगसाठी विकसित करण्यात आलेली ‘गगन’ (GPS Aided Geo Augmented Navigation – GAGAN) ही सॅटेलाईट-आधारित प्रणाली कमी दृश्यमानतेच्या परिस्थितीत वैमानिकांना अचूक मार्गदर्शन करते. मोठ्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळांवर आयएलएस (Instrument Landing System) उपलब्ध असते, मात्र बारामतीसारख्या छोट्या विमानतळांवर ही महागडी यंत्रणा नसते. अशा ठिकाणी गगन प्रणाली वैमानिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते.

अपघातग्रस्त विमान हे सुमारे 16 वर्षे जुने होते आणि ते 2 जून 2021 रोजी भारतात नोंदणीकृत करण्यात आले होते. भारत सरकारने 1 जुलै 2021 पासून नव्याने नोंदणी होणाऱ्या सर्व विमानांसाठी गगन यंत्रणा अनिवार्य केली होती. मात्र हे विमान नियम लागू होण्याच्या अवघ्या 28 दिवस आधी नोंदणीकृत झाल्यामुळे, त्यामध्ये ही यंत्रणा बसवणे कायदेशीरदृष्ट्या बंधनकारक नव्हते. हाच मुद्दा आता या अपघातातील सर्वात मोठा तांत्रिक प्रश्न ठरत आहे.

अपघाताच्या दिवशी सकाळी बारामती परिसरात दृश्यमानता अत्यंत कमी होती. नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, सकाळी 8 वाजून 18 मिनिटांनी विमानाचा विमानतळाशी संपर्क झाला, तेव्हा दृश्यमानता सुमारे 3,000 मीटर होती. वैमानिकाने पहिल्यांदा लँडिंगचा प्रयत्न केला, मात्र धावपट्टी स्पष्ट दिसत नसल्यामुळे ‘गो-अराउंड’चा निर्णय घेण्यात आला.

दुसऱ्यांदा 8 वाजून 43 मिनिटांनी वैमानिकाने धावपट्टी दिसत असल्याची माहिती देत लँडिंगची परवानगी मागितली. मात्र, अवघ्या एका मिनिटात म्हणजेच 8 वाजून 44 मिनिटांनी धावपट्टीच्या कडेने आगीच्या ज्वाळा दिसू लागल्या. विमान धावपट्टीपासून सुमारे 100 मीटर अंतरावर कोसळले आणि क्षणात आगीने भडकले. या भीषण दुर्घटनेत अजित पवार यांच्यासह पाच जणांचा मृत्यू झाला.

या अपघातामुळे महायुती सरकारला मोठा राजकीय धक्का बसला असून, महाराष्ट्राच्या राजकारणातील ‘दादा’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या 66 वर्षीय नेत्याच्या निधनाने राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या भवितव्याबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. दरम्यान, शरद पवार यांनी हा अपघात अत्यंत दुर्दैवी असल्याचे सांगत, याचे राजकारण करू नये असे आवाहन केले आहे.

सध्या या प्रकरणाची सखोल तांत्रिक चौकशी सुरू असून, विमानातील सुरक्षा यंत्रणांतील मर्यादा आणि नियमांतील पळवाटा यावर आता तज्ज्ञांकडून गंभीर चर्चा केली जात आहे. या दुर्घटनेतून भविष्यातील विमान सुरक्षेबाबत महत्त्वाचे धडे घेतले जातील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.