आपत्कालीन वैद्यकीय तंत्रज्ञ (EMT) म्हणजे काय? काम, पात्रता, कोर्स आणि करिअर संधी जाणून घ्या
आपत्कालीन वैद्यकीय तंत्रज्ञ (EMT) म्हणजे काय? काम, पात्रता, कोर्स आणि करिअर संधी जाणून घ्या
Emergency Medical Technician (EMT) म्हणजे काय, त्यांचे काम काय असते, पात्रता निकष, आवश्यक कोर्स, पगार आणि करिअर संधी याबाबत सविस्तर माहिती जाणून घ्या. वैद्यकीय क्षेत्रातील महत्त्वाचा आणि सेवाभावी व्यवसाय.
पुणे २४ फेब्रुवारी २०२६ : आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णाचा जीव वाचवण्यासाठी सर्वप्रथम घटनास्थळी पोहोचणारे आणि प्राथमिक उपचार करणारे प्रशिक्षित व्यावसायिक म्हणजे आपत्कालीन वैद्यकीय तंत्रज्ञ (Emergency Medical Technician – EMT). अपघात, हृदयविकाराचा झटका, नैसर्गिक आपत्ती, आग किंवा इतर गंभीर वैद्यकीय प्रसंगांमध्ये EMT तंत्रज्ञांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. रुग्णवाहिकेद्वारे घटनास्थळी पोहोचून ते रुग्णाची स्थिती तपासतात, आवश्यक प्राथमिक उपचार देतात आणि रुग्णाला सुरक्षितपणे रुग्णालयात पोहोचवतात.
EMT तंत्रज्ञांचे मुख्य काम म्हणजे रुग्णाची शारीरिक स्थिती तपासणे, रक्तदाब, नाडी, श्वासोच्छ्वास यांसारखी महत्त्वाची जीवनचिन्हे तपासणे आणि त्यानुसार प्राथमिक उपचार देणे. काही वेळा CPR (Cardiopulmonary Resuscitation), ऑक्सिजन देणे, रक्तस्त्राव थांबवणे किंवा जखमांवर उपचार करणे यांसारखी महत्त्वाची कामे EMT करतात. ते रुग्णाला सुरक्षितपणे स्ट्रेचरवर ठेवून रुग्णवाहिकेत हलवतात आणि रुग्णालयात पोहोचेपर्यंत त्याच्या स्थितीवर सतत लक्ष ठेवतात. तसेच रुग्णाची माहिती आणि स्थिती डॉक्टरांना देऊन पुढील उपचारासाठी मदत करतात.
आपत्कालीन वैद्यकीय तंत्रज्ञ होण्यासाठी विशिष्ट शैक्षणिक पात्रता आवश्यक असते. सामान्यतः बारावी (Science stream) उत्तीर्ण असणे आवश्यक असते. त्यानंतर EMT साठी विशेष प्रमाणपत्र (Certificate), डिप्लोमा किंवा प्रशिक्षण कोर्स करावा लागतो. भारतात अनेक सरकारी आणि खाजगी संस्था EMT प्रशिक्षण कोर्स उपलब्ध करून देतात. या कोर्समध्ये प्राथमिक उपचार, आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा, रुग्ण हाताळणी, CPR, ट्रॉमा केअर आणि रुग्णवाहिका व्यवस्थापन याबाबत सविस्तर प्रशिक्षण दिले जाते.
EMT तंत्रज्ञांमध्ये काही महत्त्वाचे गुण असणे आवश्यक असतात. आपत्कालीन परिस्थितीत शांत राहून योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता, शारीरिक तंदुरुस्ती, चांगले संवाद कौशल्य आणि सेवाभावी वृत्ती असणे अत्यंत आवश्यक आहे. कारण EMT तंत्रज्ञांना अनेकदा तणावपूर्ण आणि धोकादायक परिस्थितीत काम करावे लागते. त्यांना दिवस-रात्र, कोणत्याही वेळेस आपत्कालीन सेवेसाठी तयार राहावे लागते.
भारतामध्ये EMT तंत्रज्ञांसाठी करिअरच्या अनेक संधी उपलब्ध आहेत. सरकारी रुग्णालये, खाजगी रुग्णालये, रुग्णवाहिका सेवा, आपत्कालीन सेवा संस्था, आपत्ती व्यवस्थापन विभाग आणि आरोग्य सेवा संस्थांमध्ये EMT तंत्रज्ञांची मोठ्या प्रमाणात गरज असते. तसेच 108 रुग्णवाहिका सेवा, आपत्कालीन प्रतिसाद सेवा आणि खासगी हेल्थकेअर कंपन्यांमध्येही रोजगाराच्या संधी उपलब्ध आहेत.
EMT तंत्रज्ञांचा पगार अनुभव आणि संस्थेनुसार बदलतो. सुरुवातीला दरमहा सुमारे 12,000 ते 25,000 रुपये पगार मिळू शकतो. अनुभव वाढल्यास आणि विशेष प्रशिक्षण घेतल्यास पगार 30,000 रुपये किंवा त्याहून अधिक होऊ शकतो. याशिवाय, परदेशात EMT तंत्रज्ञांना अधिक चांगल्या पगाराच्या आणि करिअरच्या संधी उपलब्ध असतात.
आपत्कालीन वैद्यकीय तंत्रज्ञ हा व्यवसाय केवळ रोजगाराचे साधन नसून समाजसेवेची एक महत्त्वाची संधी आहे. गंभीर परिस्थितीत रुग्णाचा जीव वाचवण्याचे समाधान या व्यवसायात मिळते. आरोग्य क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या आणि समाजासाठी काम करण्याची इच्छा असलेल्या तरुणांसाठी EMT हा एक उत्तम आणि सन्माननीय करिअर पर्याय ठरू शकतो.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
