जुलै १ पासून रेल्वेचं भाडं वाढणार; एसी प्रवासासाठी दर किलोमीटर २ पैशांची वाढ

जुलै १ पासून रेल्वेचं भाडं वाढणार, एसीसाठी २ पैसे आणि नॉन-एसीसाठी १ पैसे प्रति किलोमीटर वाढ; प्रवाशांवर फारसा भार नाही.

सायली मेमाणे

मुंबई २५ जून २०२५ : पाच वर्षांनंतर भारतीय रेल्वेने प्रवाशांच्या भाड्यांमध्ये किरकोळ वाढ करण्याचा निर्णय घेतला असून, ही वाढ १ जुलै २०२५ पासून लागू होण्याची शक्यता आहे. या निर्णयामुळे प्रवाशांवर फारसा आर्थिक भार पडणार नसला तरी रेल्वेचं उत्पन्न वाढवण्याचा हा प्रयत्न मानला जात आहे.

या प्रस्तावानुसार, एसी प्रवासासाठी दर किलोमीटर २ पैशांनी भाडं वाढणार असून, दिल्लीतून मुंबई किंवा कोलकाता या मार्गावर एकेरी प्रवासासाठी २५ ते ३० रुपये अतिरिक्त खर्च येणार आहे. त्याचप्रमाणे, मेल व एक्सप्रेस गाड्यांच्या नॉन-एसी डब्यांमध्ये भाडं १ पैसे प्रति किलोमीटरने वाढेल. विशेष म्हणजे, उपनगरीय प्रवास, मासिक पास आणि ५०० किलोमीटरपर्यंत दुसऱ्या श्रेणीच्या तिकिटांवर कोणतीही वाढ लागू होणार नाही.

या भाडेवाढीचा निर्णय बिहार आणि पश्चिम बंगालमधील आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर कठीण ठरू शकतो, असं सरकारच्या अंतर्गत एका विभागाने नमूद केलं आहे. मात्र, सरकारकडून लवकरच याबाबत अंतिम अधिसूचना जाहीर होण्याची शक्यता आहे.

चालू आर्थिक वर्षातील एकूण प्रवासी किलोमीटर वापराच्या अंदाजानुसार, उर्वरित तीन तिमाहींमध्ये रेल्वेला सुमारे ७०० कोटी रुपयांचं अतिरिक्त उत्पन्न मिळण्याचा अंदाज आहे. केंद्र सरकारच्या अंदाजपत्रकानुसार, २०२५-२६ मध्ये रेल्वे प्रवासी वाहतुकीतून ९२,८०० कोटी रुपये उत्पन्न मिळवण्याचा प्रयत्न करणार आहे.

२०२० मध्ये अखेरच्या भाडेवाढीप्रमाणे, एसीसाठी ४ पैसे व नॉन-एसीसाठी २ पैसे प्रति किलोमीटर वाढ करण्यात आली होती. यावेळी प्रस्तावित वाढ त्याच्या निम्म्याहून कमी आहे. एका सूत्रानुसार, “या नवीन दररचनेचा प्रवाशांच्या खर्चावर फारसा परिणाम होणार नाही. उपनगरीय प्रवासी आणि मासिक पासधारकांना कोणतीही वाढ लागणार नाही, त्यामुळे रोजच्या प्रवासात त्यांना दिलासा मिळणार आहे.”

नवीन योजनेनुसार, ५०० किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतराच्या दुसऱ्या सामान्य वर्गातील प्रवासासाठी अर्धा पैसा प्रति किलोमीटर एवढीच वाढ होईल. उदाहरणार्थ, ७०० किलोमीटर प्रवासासाठी केवळ १ रुपयाची अतिरिक्त किंमत आकारली जाईल.

ही भाडेवाढ त्या अहवालाच्या पार्श्वभूमीवर आली आहे, ज्यामध्ये संसदेच्या रेल्वे स्थायी समितीने AC वर्गातील भाडं वाढवण्याची शिफारस केली होती. या वर्गात उत्पादन खर्च आणि उत्पन्न यामधील तफावत मोठी असून, AC प्रवासातून केवळ ३.५% नफा होतो, असे समितीने नमूद केलं होतं.

तसेच उपनगरीय सेवा केवळ ३०% खर्च वसूल करतात आणि नॉन-एसी प्रवासातून केवळ ३९% रक्कम परत मिळते, याकडेही समितीने लक्ष वेधलं होतं. सर्वसामान्य प्रवाशांसाठी भाडं परवडण्याजोगं ठेवणं आवश्यक आहे, मात्र AC सेवा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम ठेवणं हीही गरज असल्याचं अहवालात सांगण्यात आलं होतं.

सारांशतः, ही भाडेवाढ किरकोळ असली तरी रेल्वेसाठी महसूल वाढवणारी ठरू शकते, आणि रोजच्या प्रवाशांवर कोणताही भार न घालता ही सुधारणा राबवली जाणार आहे.

Do-follow Links:
Instagram: https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube: https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61573903448264
Twitter: https://x.com/NewsDotz