निवडणूक इतिहासात प्रथमच EVM तपासणीचे आदेश उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय
निवडणूक इतिहासात प्रथमच EVM तपासणीचे आदेश उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय
Bombay High Court ने चांदिवली विधानसभा निकाल प्रकरणात प्रथमच निवडणुकीनंतर EVM ऑडिटचे आदेश दिले. भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड कडून तपासणी होणार.
पुणे १० एप्रिल २०२६ : भारतात निवडणुकांमध्ये ईव्हीएमचा वापर सुरू झाल्यापासून पारदर्शकतेबाबत अनेकदा चर्चा झाली असली तरी, निवडणुकीनंतर प्रत्यक्ष ईव्हीएम तपासणीचे आदेश देण्याची वेळ प्रथमच आली आहे. Bombay High Court यांनी दिलेल्या महत्त्वपूर्ण आदेशामुळे निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकतेच्या दृष्टीने नवे पाऊल उचलले गेले आहे. न्यायमूर्ती Somasekhar Sundaresan यांनी चांदिवली विधानसभा निवडणुकीसंदर्भातील याचिकेवर सुनावणी करत ईव्हीएम तपासणीचे निर्देश दिले.
ही याचिका काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी मंत्री Arif Naseem Khan यांनी दाखल केली होती. त्यांनी चांदिवली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांवर आक्षेप घेत न्यायालयात दाद मागितली होती. या निवडणुकीत त्यांचा पराभव Dilip Lande यांच्याकडून झाला होता. निकालांबाबत शंका व्यक्त करत खान यांनी ईव्हीएमच्या कार्यप्रणालीची स्वतंत्र तपासणी व्हावी, अशी मागणी केली होती. न्यायालयाने या मागणीची दखल घेत प्रत्यक्ष ईव्हीएम ऑडिट करण्याचे आदेश दिले.
न्यायालयाच्या आदेशानुसार, ईव्हीएमची तांत्रिक तपासणी भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (बीईएल) या सरकारी कंपनीमार्फत केली जाणार आहे. हीच कंपनी ईव्हीएम निर्मितीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. विशेष म्हणजे, ही तपासणी याचिकाकर्ते आरिफ नसीम खान यांच्या उपस्थितीत पार पडणार आहे. त्यामुळे तपासणी प्रक्रियेतील पारदर्शकता आणि विश्वासार्हता अधिक दृढ होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
ईव्हीएम संदर्भातील शंका, आरोप आणि चर्चा अनेक वर्षांपासून होत असल्या तरी न्यायालयीन पातळीवर अशा प्रकारे निवडणुकीनंतर ऑडिट करण्याचा निर्णय अभूतपूर्व मानला जात आहे. या निर्णयामुळे भविष्यात निवडणूक निकालांबाबत वाद निर्माण झाल्यास न्यायालयीन चौकशीचा नवा मार्ग खुला झाला आहे. निवडणूक प्रक्रियेतील विश्वास वाढवण्यासाठी हा आदेश महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
या प्रकरणामुळे ईव्हीएमच्या विश्वसनीयतेबाबत सुरू असलेल्या राष्ट्रीय चर्चेला नवे वळण मिळाले आहे. निवडणूक आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ईव्हीएमची हाताळणी, सीलिंग, साठवण आणि मोजणी केली जाते. मात्र, निकालानंतर प्रत्यक्ष मशीनची तांत्रिक तपासणी करण्याचा आदेश देण्यात येणे ही दुर्मिळ बाब आहे. त्यामुळे या तपासणीकडे केवळ महाराष्ट्रच नव्हे, तर संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या प्रक्रियेमुळे ईव्हीएमबाबत निर्माण होणाऱ्या शंकांना शास्त्रीय आणि तांत्रिक उत्तर मिळण्याची संधी आहे. जर तपासणीत सर्व काही सुरळीत असल्याचे स्पष्ट झाले, तर ईव्हीएमवरील विश्वास अधिक बळकट होईल. उलट काही त्रुटी आढळल्यास निवडणूक व्यवस्थेतील सुधारणांसाठी ते मार्गदर्शक ठरू शकते.
सध्या या तपासणीची प्रक्रिया कधी आणि कशा पद्धतीने पार पडणार याबाबत उत्सुकता आहे. न्यायालयाच्या या आदेशामुळे निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता, जबाबदारी आणि विश्वासार्हतेला नवे परिमाण मिळाल्याचे मानले जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
