Census 2027 मध्ये काय विचारले जाईल? जाणून घ्या सर्व प्रश्नांचा तपशील
Census 2027 मध्ये काय विचारले जाईल?
Census 2027 मध्ये घर, लोकसंख्या, जात, सामाजिक‑आर्थिक बाबींशी संबंधित प्रश्न विचारले जातील. जाणून घ्या हाऊसलिस्टिंग आणि पॉप्युलेशन एनेमरेशन फेझमधील ४०+ महत्वाच्या प्रश्नांचे स्वरूप.
सायली मेमाणे
पुणे 30 जून २०२५ : Census 2027 ही भारतातील १६वी जनगणना असेल, ज्याचं आयोजन 1 ऑक्टोबर 2026 पासून हिमालयन भागात आणि 1 मार्च 2027 रोजी बाकी ठिकाणी सुरू होणार आहे . ही Census दोन टप्प्यात – हाऊसलिस्टिंग आणि पॉप्युलेशन एनेमरेशन – केली जाणार आहे. हाऊसलिस्टिंगमध्ये घराची माहिती ३१ प्रश्नांद्वारे गोळा होईल, तर पॉप्युलेशन एनेमरेशनमध्ये प्रत्येक व्यक्तीला ११ मार्गदर्शक प्रश्न विचारले जातील .
हाऊसलिस्टिंगच्या पहिल्या टप्प्यात विचारल्या जाणार्या प्रश्नांमध्ये घराचे नंबर, बांधकामाचा प्रकार (जमिनीचा/भिंतीचा/छत्त्याचा), गृह मालकी, विशिष्ट खोलींची संख्या, मुख्य पिण्याचे पाणी व इतर सुविधा, स्वयंपाकासाठी वापरलेले इंधन, संचार माध्यमे जसे इंटर्नेट, मोबाईल, वाहनांची संख्या, आणि मुख्य अन्नधान्य यांचा समावेश आहे .
दुसऱ्या टप्प्यात, प्रत्येक व्यक्तीच्या बाबतीत खालील प्रश्न विचारले जातील: लिंग, वय, वैवाहिक स्थिती, धार्मिक मत, सामाजिक गट (SC/ST/OBC/इतर), मातृभाषा आणि बहुभाषिकता, शिक्षणपातळी, काही शारीरिक दिव्यांगता का, आर्थिक कार्योद्योग, स्थलांतर, आणि महिलांसाठी प्रसव सविस्तर माहिती .
प्रधानminster नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली घेतलेल्या निर्णयानुसार, Census 2027 मध्ये कॅस्टेवर माहिती घेणं देखील ऐतिहासिक पाऊल आहे. ही पद्धत 1931 नंतर पहिल्यांदाच राबवली जाणार असून, जाती-आधारित आकडेवारीसाठी 30 एप्रिल 2025 नंतर केलेल्या निर्णयाने आधार मिळाला . केंद्रीय मंत्री अमित शाह यांनी हे “ऐतिहासिक निर्णय” आणि “सामाजिक न्यायासाठी कलात्मक पाऊल” असल्याचं म्हटलं आहे .
या सर्व प्रश्नांच्या माध्यमातून सरकारला विविध सामाजिक‑आर्थिक घटकांवर आधारित धोरणे आखता येतील. घरवासीयांची क्षमता, शिक्षण, आरोग्य, सामाजिक गटात समावेश, पुनर्वसन, आरक्षण, महिला‑सशक्तीकरण आणि स्थानिक योजनांसाठी उपयुक्त डेटा उपलब्ध होईल.
या Census मुळे भविष्यात स्थानिक विधानमंडळ मतदारसंघांचे फेरविभाजन आणि लोकसभा जागांचे पुनर्निर्धारण (delimitation) करण्यास देखील आधार मिळेल . 2029 लोकसभा निवडणुकीपूर्वी हा सूचना‑संकलन महत्त्वाचा ठरेल.
