RBI Rule 2026: 10 वर्षे जुन्या बंद बँक खात्यातील पैसेही मिळणार परत; जाणून घ्या RBI चे नवे नियम
RBI Rule 2026: 10 वर्षे जुन्या बंद बँक खात्यातील पैसेही मिळणार परत; जाणून घ्या RBI चे नवे नियम
RBI च्या नव्या नियमानुसार 10 वर्षांपासून निष्क्रिय किंवा बंद असलेल्या बँक खात्यांमधील पैसेही पुन्हा मिळवता येणार आहेत. DEAF फंड, UDGAM पोर्टल आणि दावा प्रक्रिया काय आहे ते जाणून घ्या.
पुणे २७ मे २०२६ : भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) निष्क्रिय आणि दावा न केलेल्या बँक खात्यांबाबत महत्त्वाचे नियम स्पष्ट केले असून, आता 10 वर्षांपासून बंद किंवा वापरात नसलेल्या खात्यांमधील रक्कमही खातेदारांना किंवा त्यांच्या वारसांना परत मिळवणे शक्य होणार आहे. त्यामुळे लाखो नागरिकांसाठी ही अत्यंत दिलासादायक बातमी ठरत आहे.
अनेकदा नोकरी बदल, शहर बदल, बँक शाखेचे स्थलांतर किंवा माहितीअभावी लोक आपली जुनी बँक खाती विसरून जातात. काही खात्यांमध्ये शिल्लक रक्कम पडून राहते, मात्र व्यवहार होत नसल्यामुळे ती खाती निष्क्रिय होतात. अशा परिस्थितीत अनेकांना आपले पैसे कायमचे अडकले का, असा प्रश्न पडतो. मात्र RBI ने स्पष्ट केले आहे की, निष्क्रिय खात्यातील पैसे जप्त होत नाहीत आणि योग्य प्रक्रिया पूर्ण केल्यास ते पुन्हा मिळवता येतात.
RBI च्या नियमानुसार एखाद्या बचत किंवा चालू खात्यात सलग दोन वर्षे कोणताही व्यवहार झाला नाही, तर त्या खात्याला ‘Inoperative Account’ म्हणजे निष्क्रिय खाते घोषित केले जाते. मात्र खाते बंद केले जात नाही. खात्यातील रक्कम सुरक्षित राहते. जर त्या खात्यावर 10 वर्षांपर्यंत कोणीही दावा केला नाही, तर ती रक्कम RBI च्या DEAF (Depositor Education and Awareness Fund) मध्ये हस्तांतरित केली जाते.
महत्त्वाची बाब म्हणजे DEAF मध्ये रक्कम गेल्यानंतरही खातेदाराचा त्यावरील हक्क संपत नाही. संबंधित खातेदार, nominee किंवा कायदेशीर वारस आवश्यक कागदपत्रांसह बँकेकडे दावा करू शकतात. बँक तपासणी करून माहिती योग्य असल्याची खात्री झाल्यानंतर ती रक्कम परत करते.
जर खातेदार जिवंत असेल तर त्याला ओळखपत्र, खातेविषयक माहिती आणि अर्ज सादर करावा लागतो. खातेदाराचे निधन झाले असल्यास nominee किंवा कायदेशीर वारसांना मृत्यू प्रमाणपत्र, ओळखपत्र आणि वारसत्वाशी संबंधित कागदपत्रे सादर करावी लागतात. त्यामुळे प्रत्येक खात्यात nominee नोंदवणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
RBI ने ग्राहकांच्या सोयीसाठी UDGAM नावाचे ऑनलाइन पोर्टल सुरू केले आहे. या पोर्टलच्या माध्यमातून नागरिक विविध बँकांमध्ये आपल्या नावावर दावा न केलेली रक्कम आहे का, हे सहज तपासू शकतात. मोबाईल नंबर आणि काही मूलभूत माहितीच्या आधारे ही माहिती मिळवता येते. त्यामुळे विसरलेली खाती आणि अडकलेली रक्कम शोधणे आता अधिक सोपे झाले आहे.
बँकिंग तज्ज्ञांच्या मते, नागरिकांनी वेळोवेळी आपल्या खात्यांमध्ये व्यवहार करणे, मोबाईल नंबर आणि KYC माहिती अपडेट ठेवणे आवश्यक आहे. अनेकदा खाते निष्क्रिय झाल्यानंतर व्यवहारांवर मर्यादा येतात आणि प्रक्रिया गुंतागुंतीची होते. त्यामुळे नियमित वापर आणि माहिती अद्ययावत ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
RBI च्या या नियमामुळे लाखो लोकांना मोठा दिलासा मिळणार असून, अनेक वर्षांपासून अडकून पडलेली रक्कम पुन्हा मिळवण्याचा मार्ग खुला झाला आहे. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, स्थलांतरित कर्मचारी आणि मृत खातेदारांच्या कुटुंबीयांसाठी हा निर्णय महत्त्वाचा ठरणार आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
