धनत्रयोदशीला सोन्यात गुंतवणूक कशी करावी? दागिने, गोल्ड कॉईन की Gold ETF?
धनत्रयोदशीला सोन्यात गुंतवणूक कशी करावी? दागिने, गोल्ड कॉईन की Gold ETF?
धनत्रयोदशी २०२६ निमित्त सोन्याची खरेदी करताय? दागिने, सोन्याची नाणी, गोल्ड बार, Gold ETF आणि Sovereign Gold Bond यांमधील फरक, फायदे आणि योग्य पर्याय जाणून घ्या.
पुणे, ६ नोव्हेंबर २०२६ : भारतात सण-उत्सवांच्या काळात सोन्याची खरेदी करण्याला विशेष महत्त्व आहे. त्यातही धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर सोने किंवा मौल्यवान धातू खरेदी करणे ही अनेक वर्षांपासून चालत आलेली परंपरा आहे. या दिवशी अनेक कुटुंबे सोन्याचे दागिने, नाणी किंवा बिस्किटे खरेदी करण्याला प्राधान्य देतात. मात्र, बदलत्या आर्थिक परिस्थितीनुसार आता सोन्यात गुंतवणूक करण्याचे पर्यायही वाढले आहेत. प्रत्यक्ष सोने खरेदी करण्यासोबतच गोल्ड ईटीएफ आणि सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड्ससारख्या पर्यायांचाही विचार केला जात आहे. त्यामुळे धनत्रयोदशीला सोन्यात गुंतवणूक करताना कोणता पर्याय निवडावा, हे समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
सर्वप्रथम सोन्याच्या दागिन्यांचा विचार केला तर हा पर्याय परंपरा, वापर आणि गुंतवणूक अशा तिन्ही दृष्टिकोनातून लोकप्रिय आहे. लग्नसमारंभ, सण किंवा इतर विशेष प्रसंगांसाठी दागिन्यांची खरेदी केली जाते. मात्र, दागिने खरेदी करताना सोन्याच्या मूळ किमतीसोबत घडणावळ शुल्क (Making Charges) आणि लागू करांचाही खर्च करावा लागतो. भविष्यात दागिने विकताना किंवा बदलताना घडणावळ शुल्काचा पूर्ण मोबदला मिळेलच असे नाही. त्यामुळे केवळ आर्थिक गुंतवणुकीच्या उद्देशाने दागिने खरेदी करणे प्रत्येकासाठी फायदेशीर ठरेलच असे नाही. दागिने घेताना BIS हॉलमार्क आणि सहा अंकी HUID क्रमांक तपासणे आवश्यक आहे.
दुसरा पर्याय म्हणजे सोन्याची नाणी किंवा गोल्ड कॉईन. यामध्ये दागिन्यांप्रमाणे डिझाइन किंवा घडणावळीचा खर्च तुलनेने कमी असू शकतो. गुंतवणुकीसाठी २४ कॅरेट शुद्धतेची नाणी किंवा गोल्ड बार खरेदी करण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे. मात्र, खरेदी करताना शुद्धता, वजन, विक्रेत्याची विश्वासार्हता आणि पुनर्विक्रीच्या अटी तपासणे गरजेचे आहे. तसेच सोन्याच्या सुरक्षित साठवणुकीची जबाबदारीही गुंतवणूकदारालाच घ्यावी लागते.
तिसरा पर्याय म्हणजे गोल्ड ईटीएफ (Gold Exchange Traded Fund). हा पर्याय शेअर बाजाराच्या माध्यमातून सोन्यात गुंतवणूक करण्याची सुविधा देतो. गोल्ड ईटीएफची किंमत प्रामुख्याने सोन्याच्या बाजारभावाशी संबंधित असते. यासाठी डीमॅट आणि ट्रेडिंग खाते आवश्यक असते. शेअर बाजाराच्या व्यवहाराच्या वेळेत युनिट्सची खरेदी-विक्री करता येते. प्रत्यक्ष सोने घरी ठेवण्याची गरज नसल्याने साठवणुकीची चिंता कमी होते. मात्र, यामध्ये ब्रोकरेज, फंडाचा खर्च (Expense Ratio) आणि बाजारातील किमतीतील चढ-उतार यांचा विचार करावा लागतो.
चौथा पर्याय म्हणजे सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड (SGB). हे भारत सरकारच्या वतीने रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियामार्फत जारी केलेले रोखे आहेत. त्यांचे मूल्य सोन्याच्या किमतीशी जोडलेले असते. यामध्ये सोन्याच्या किमतीतील बदलांनुसार परताव्याची शक्यता असते आणि मूळ योजनेनुसार निश्चित व्याजही मिळते. या रोख्यांचा मूळ कालावधी आठ वर्षांचा असून नियमानुसार पाच वर्षांनंतर काही विशिष्ट तारखांना मुदतपूर्व परतफेडीची सुविधा असते. उपलब्ध रोखे दुय्यम बाजारातून खरेदी करता येऊ शकतात; मात्र त्यांची किंमत, तरलता आणि करनियम तपासणे आवश्यक आहे.
मग धनत्रयोदशीला कोणता पर्याय निवडावा? याचे उत्तर तुमच्या आर्थिक उद्दिष्टांवर अवलंबून आहे. दागिने वापरण्याचा उद्देश असेल तर हॉलमार्क असलेले दागिने योग्य ठरू शकतात. प्रत्यक्ष सोने साठवायचे असेल तर नाणी किंवा गोल्ड बारचा विचार करता येईल. तर डिजिटल पद्धतीने आणि बाजारातील व्यवहारांद्वारे गुंतवणूक करायची असेल तर गोल्ड ईटीएफचा पर्याय उपलब्ध आहे. दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी SGB मधील उपलब्ध रोख्यांचाही अभ्यास करता येईल.
मात्र, सोन्याच्या किमतीत चढ-उतार होत असतात. त्यामुळे केवळ सणाचा मुहूर्त किंवा बाजारातील चर्चेच्या आधारावर गुंतवणुकीचा निर्णय घेऊ नये. स्वतःचे बजेट, गुंतवणुकीचा कालावधी, जोखीम स्वीकारण्याची क्षमता आणि आवश्यकतेनुसार आर्थिक सल्लागाराचे मार्गदर्शन लक्षात घेऊन पर्याय निवडावा. धनत्रयोदशीची खरेदी करताना परंपरेसोबत आर्थिक नियोजनालाही महत्त्व देणे गरजेचे आहे.
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
