75 वर्ष म्हणजे निवृत्तीचं वय? मोहन भागवतांच्या विधानावरून मोदींसाठी इशारा?
75 वर्ष म्हणजे निवृत्ती? मोहन भागवतांचा मोदींना संकेत?
मोहन भागवत यांनी “७५ वर्षे म्हणजे थांबायचं वय” असे म्हटल्यावर राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण. नरेंद्र मोदींच्या वयाशी जुळणाऱ्या या विधानामागे संकेत आहे का? भाजप-आरएसएसमध्ये काय सुरू आहे?
सायली मेमाणे
पुणे ११ जुलै २०२५ : नवी दिल्ली – राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी नुकत्याच एका कार्यक्रमात केलेल्या विधानामुळे संपूर्ण राजकीय वर्तुळात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. “७५ वर्षे पूर्ण झाली की थांबायला हवं, दुसऱ्यांसाठी मार्ग मोकळा करायला हवा” असे भागवत यांनी म्हटल्यावर लगेचच राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष पंतप्रधान नरेंद्र मोदींकडे वळले आहे. कारण मोदी यावर्षी सप्टेंबर १७ रोजी ७५ वर्षांचे होत आहेत.
मोहन भागवत यांनी नागपूरमध्ये मोरोपंत पिंगळे यांच्या चरित्रग्रंथ प्रकाशन सोहळ्यात बोलताना म्हटले की, “७५ म्हणजे वय झालं. आता तुम्ही थांबायला हवं आणि दुसऱ्यांसाठी मार्ग मोकळा करायला हवा.” या वक्तव्याने भाजपच्या अघोषित ‘७५ वर्षे म्हणजे निवृत्ती’ या धोरणाची आठवण झाली. भाजपने अनेक ज्येष्ठ नेत्यांना वयोमर्यादेमुळे सक्रिय राजकारणातून दूर केलं आहे.
या विधानाचा संबंध मोदींशी?
संपूर्ण राजकीय वर्तुळ आणि माध्यमांतर्गत आता चर्चा सुरू झाली आहे की मोहन भागवत यांनी अप्रत्यक्षरित्या नरेंद्र मोदींना संकेत दिलाय का? २०१४ मध्ये सत्तेवर आल्यानंतर मोदी सरकारने अनेक ज्येष्ठ नेत्यांना वयोमर्यादेच्या आधारावर सक्रिय राजकारणातून बाजूला केले. लालकृष्ण अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी यांसारखे वरिष्ठ नेते याचे प्रमुख उदाहरण आहेत.
मोदींची “हम तो फकीर आदमी है…” प्रतिक्रिया
नरेंद्र मोदी यांनी याआधी २०१६ मध्ये नोटबंदीच्या काळात भाषणात म्हटले होते, “हम तो फकीर आदमी है, झोला लेके चल पडेंगे.” या विधानामधून त्यांनी स्पष्ट केले होते की ते सत्ता किंवा पदासाठी राजकारणात नाहीत. त्यामुळेच भागवतांच्या निवृत्तीच्या सूचनेवर मोदी काय प्रतिक्रिया देतील, याकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे.
संघाचे अंतर्गत संकेत
संघाच्या एका वरिष्ठ पदाधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर प्रतिक्रिया देताना म्हटले, “संघाचं काम इशारा देण्याचं असतं. भागवत यांचे हे विधान मोदींसाठी संकेत असू शकतो. मात्र, मोदी स्वतःही वेळ आल्यावर योग्य निर्णय घेण्याइतके सक्षम आहेत.”
संघ व भाजपमधील संबंध पुन्हा केंद्रस्थानी
या घडामोडीमुळे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजपमधील अंतर्गत संबंध पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. एकीकडे मोदींनी स्वतःचा निर्णय घेण्याची मुभा जपली असली, तरी दुसरीकडे संघाचे “सूचना देणारे” आणि “विचार मांडणारे” कार्यपद्धतीतून वेळोवेळी मार्गदर्शन केले जात राहते.
राजकीय भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह?
जर भागवतांचे वक्तव्य नरेंद्र मोदींसाठी संकेत असेल, तर २०२९ निवडणुकीपूर्वीच नेतृत्व बदलाची शक्यता नाकारता येणार नाही. सध्या भाजपमध्ये नरेंद्र मोदी हे चेहरा आहेत, पण अशा निवृत्तीच्या संकेतांनी भविष्याची रंगत वाढली आहे.
निष्कर्ष
मोहन भागवत यांचे “७५ म्हणजे थांबायचं वय” हे विधान केवळ वैयक्तिक मत आहे की संघाच्या अंतर्गत धोरणाचा भाग, हे अजून स्पष्ट नाही. मात्र पंतप्रधान मोदी ७५ व्या वर्षात प्रवेश करणार असताना, हे वक्तव्य एक गंभीर राजकीय संकेत म्हणून पाहिले जात आहे.
