AI कंटेंटवर लेबल अनिवार्य! डीपफेक रोखण्यासाठी भारत सरकारचे नवे IT नियम लागू
AI कंटेंटवर लेबल अनिवार्य! डीपफेक रोखण्यासाठी भारत सरकारचे नवे IT नियम लागू
भारत सरकारने डीपफेक आणि AI-जनरेटेड कंटेंटवर नियंत्रणासाठी नवे IT नियम लागू केले. सोशल मीडिया कंपन्यांना 3 तासांत बेकायदेशीर AI कंटेंट हटवणे बंधनकारक, अन्यथा कठोर कारवाईचा इशारा.
पुणे २१ फेब्रुवारी २०२६ : डिजिटल युगात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानाचा वापर झपाट्याने वाढत असून त्यासोबत डीपफेक आणि एआय-जनरेटेड दिशाभूल करणाऱ्या कंटेंटचे प्रमाणही मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने २० फेब्रुवारीपासून नवीन आयटी नियम लागू करून डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अधिक कडक नियंत्रण आणण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नव्या नियमांनुसार, एआय-जनरेटेड कंटेंटवर स्पष्ट लेबल लावणे अनिवार्य करण्यात आले असून, नागरिकांची फसवणूक किंवा दिशाभूल होऊ नये यासाठी ही महत्त्वाची पायरी मानली जात आहे.
गेल्या काही वर्षांत डीपफेक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून तयार केलेले फोटो, व्हिडिओ आणि ऑडिओ मोठ्या प्रमाणावर सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत. या माध्यमातून खोट्या बातम्या, बदनामीकारक व्हिडिओ किंवा चुकीची माहिती पसरवली जाते. यामुळे व्यक्तींच्या प्रतिमेला धक्का बसतो तसेच समाजात संभ्रम आणि अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. या वाढत्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने सोशल मीडिया कंपन्यांना अधिक जबाबदार बनवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
नवीन नियमांनुसार, कोणत्याही सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर बेकायदेशीर, अश्लील किंवा दिशाभूल करणारा डीपफेक किंवा एआय-जनरेटेड कंटेंट आढळल्यास, संबंधित प्लॅटफॉर्मला तो कंटेंट जास्तीत जास्त ३ तासांच्या आत हटवणे बंधनकारक असेल. याशिवाय, एआयच्या माध्यमातून तयार केलेल्या कंटेंटवर स्पष्टपणे लेबल लावणे आवश्यक असेल, जेणेकरून वापरकर्त्यांना तो कंटेंट वास्तविक आहे की कृत्रिमरित्या तयार करण्यात आला आहे, हे सहज ओळखता येईल.
या नियमांचे पालन न करणाऱ्या सोशल मीडिया कंपन्यांवर कठोर कारवाई करण्यात येणार असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे. यात दंड, कायदेशीर कारवाई किंवा प्लॅटफॉर्मवर निर्बंध घालण्यासारख्या उपाययोजनांचा समावेश असू शकतो. या निर्णयामुळे सोशल मीडिया कंपन्यांवर त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवरील कंटेंटवर अधिक प्रभावी नियंत्रण ठेवण्याची जबाबदारी वाढली आहे.
एआय तंत्रज्ञानाचे अनेक फायदे असले तरी त्याचा गैरवापर रोखणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. चुकीची माहिती पसरल्यामुळे सामाजिक तणाव वाढू शकतो, आर्थिक फसवणूक होऊ शकते किंवा व्यक्तींच्या प्रतिष्ठेला धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे एआय कंटेंटसाठी लेबल अनिवार्य करण्याचा निर्णय हा डिजिटल सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.
या नव्या नियमांमुळे इंटरनेट वापरकर्त्यांचा विश्वास वाढण्यास मदत होईल आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म अधिक पारदर्शक व सुरक्षित होतील. तसेच, सोशल मीडिया कंपन्यांना जबाबदारीची जाणीव होऊन डीपफेक आणि दिशाभूल करणाऱ्या कंटेंटवर नियंत्रण ठेवणे सोपे होईल. डिजिटल युगात तंत्रज्ञानाचा योग्य आणि सुरक्षित वापर सुनिश्चित करण्यासाठी सरकारचे हे पाऊल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
