ICMR-AIIMS Report: कोविड लस आणि अचानक मृत्यू यांचा थेट संबंध नाही, अफवांना वैज्ञानिक उत्तर
ICMR-AIIMS Report: कोविड लस आणि अचानक मृत्यू यांचा थेट संबंध नाही, अफवांना वैज्ञानिक उत्तर
ICMR आणि AIIMS चा संयुक्त अभ्यास सांगतो की कोविड लसीकरणामुळे 18-45 वयोगटातील अचानक मृत्यू होत नाहीत. सोशल मीडियावरील अफवांना वैज्ञानिक पुरावा चपराक देतो.
सायली मेमाणे
पुणे ३ जुलै २०२५ : ICMR-AIIMS Report: कोविड लस आणि अचानक मृत्यू यांचा कोणताही थेट संबंध नाही
मुंबई : गेल्या काही महिन्यांपासून सोशल मीडियावर अशी अफवा जोर धरू लागली होती की कोविड लसीकरणामुळे तरुण आणि निरोगी प्रौढांमध्ये अचानक मृत्यू होत आहेत. मात्र, इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) आणि दिल्लीतील अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था (AIIMS) यांनी यासंदर्भात केलेल्या संयुक्त अभ्यासात स्पष्ट सांगितले आहे की कोविड लसीचा आणि अचानक मृत्यूंचा कोणताही थेट वैज्ञानिक संबंध आढळून आलेला नाही.
या संशोधनाचा हेतू हा होता की कोविड लसीकरणानंतर १८ ते ४५ वयोगटातील लोकांमध्ये नोंदवले गेलेले अचानक मृत्यू हे योगायोग होते की त्यामागे लसीकरणाचे काही संभाव्य कारण होते? अभ्यासात मृत व्यक्तींच्या आरोग्यविषयक इतिहासाचा, अलीकडील कोविड संसर्गाचा, व्यसनांच्या सवयींचा आणि व्यायामाच्या पद्धतींचा सखोल अभ्यास केला गेला.
अभ्यासात आढळलेली प्रमुख कारणे पुढीलप्रमाणे होती:
- कोविडनंतर हृदयात सूज येणे (Myocarditis)
- पूर्वी न ओळखलेले हृदयविकार
- अत्याधिक मद्य व तंबाखूसेवन
- कोविडमधून बरे झाल्यानंतर लगेचच कठोर व्यायाम सुरू करणे
या घटकांमुळे अचानक मृत्यूची शक्यता वाढते, मात्र लसीकरण या मृत्यूंचे कारण नव्हते, हे अभ्यासातून ठामपणे सांगण्यात आले.
दरम्यान, सोशल मीडियावर अनेक व्हिडीओ आणि पोस्ट्सद्वारे असा दावा करण्यात येत होता की कोविड लसीनेच मृत्यू घडवून आणले. त्यामुळे नागरिकांमध्ये भीती आणि संभ्रम निर्माण झाला होता. मात्र, या अभ्यासाने अशा अफवांना स्पष्टपणे खोडून काढले आहे.
डॉ. रवि शर्मा (हृदयरोग तज्ज्ञ) सांगतात, “लस आणि मृत्यू यांचा वेळ जुळतो, म्हणून ती कारणमूलक संबंध असतो असे नाही. ‘Correlation’ आणि ‘Causation’ यात मोठा फरक असतो.”
या अभ्यासानुसार, कोविडमधून बरे झाल्यानंतर किमान ४-६ आठवडे कोणताही strenuous व्यायाम टाळावा. विशेषतः ज्यांना हृदयविकाराचा घराणेशाही इतिहास आहे किंवा कोविडनंतर थकवा, छातीत दुखणं, किंवा धडधडीत अनियमितता जाणवते — त्यांनी आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घेऊनच व्यायाम सुरू करावा.
निष्कर्ष काय सांगतो?
- लसीकरण हे सुरक्षित आहे.
- लस मृत्यूचे कारण नाही.
- अफवांवर विश्वास न ठेवता, वैद्यकीय सल्ल्यानुसार वागणे आवश्यक आहे.
- कोविड लस हे मृत्यू नव्हे तर जीवन वाचवणारे प्रभावी शस्त्र आहे.
हे लक्षात घेऊन जनतेने लसीकरणाबाबत उगाच भीती बाळगू नये. लस घेतल्यामुळे शरीरात रोगप्रतिकारशक्ती निर्माण होते आणि ती गंभीर कोविड संसर्गापासून आपले संरक्षण करते. त्यामुळे लसीकडे अविश्वासाने न पाहता, वैज्ञानिक आधारांवर आधारित निर्णय घेणे हीच काळाची गरज आहे.
