Nagpur News: ट्रेन अपघातात मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचा मृतदेह कब्रस्तानात हलवण्याचे हायकोर्टाचे आदेश
Nagpur News: ट्रेन अपघातात मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचा मृतदेह कब्रस्तानात हलवण्याचे हायकोNagpur News: ट्रेन अपघातात मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचा मृतदेह कब्रस्तानात हलवण्याचे हायकोर्टाचे आदेशर्टाचे आदेश
नागपुरात हिंदू स्मशानभूमीत चुकून दफन केलेल्या मुस्लीम व्यक्तीचा मृतदेह बाहेर काढण्याचे आदेश मुंबई हायकोर्टाने दिले. मृत्यूनंतरही सन्मानाचा घटनात्मक अधिकार कायम असल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले.
पुणे ०९ मार्च २०२६ : नागपूरमध्ये घडलेल्या एका संवेदनशील प्रकरणावर मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला आहे. मृत्यूनंतरही व्यक्तीचा सन्मानाचा घटनात्मक अधिकार अबाधित राहतो, असे स्पष्ट करत न्यायालयाने एका मुस्लीम व्यक्तीचा मृतदेह हिंदू स्मशानभूमीतून बाहेर काढण्याचे आदेश दिले आहेत. या निर्णयामुळे मृत्यूनंतरही व्यक्तीला आपल्या धार्मिक परंपरेनुसार अंत्यसंस्कार मिळण्याचा अधिकार असल्याचे अधोरेखित झाले आहे.
ही घटना नागपूरमधील रेल्वे अपघाताशी संबंधित आहे. साजिद खान नावाच्या व्यक्तीचा रेल्वे अपघातात मृत्यू झाला होता. अपघातानंतर सुरुवातीला त्याची ओळख पटली नव्हती. त्यामुळे पोलिसांनी त्याला अज्ञात मृतदेह म्हणून नोंदवले. ओळख पटत नसल्याने प्रशासनाने नियमांनुसार त्याचे अंत्यसंस्कार केले. मात्र चुकून हा मृतदेह नागपूरच्या मोक्षधाम घाटावरील हिंदू स्मशानभूमीत दफन करण्यात आला.
काही दिवसांनंतर साजिद खान यांचा भाऊ जाविद खान याने आपल्या भावाचा शोध सुरू केला. पोलिसांकडे चौकशी केल्यानंतर त्याला अपघातातील मृतदेहांचे फोटो दाखवण्यात आले. त्या फोटोंवरून जाविद खान यांनी आपल्या भावाची ओळख पटवली. त्यानंतर त्यांना समजले की साजिद खान यांचा मृतदेह हिंदू स्मशानभूमीत दफन करण्यात आला आहे.
आपल्या भावावर इस्लाम धर्माच्या परंपरेनुसार अंत्यसंस्कार करता यावेत, यासाठी जाविद खान यांनी प्रशासनाकडे मृतदेह कब्रमधून बाहेर काढण्याची परवानगी मागितली. त्यांनी नागपूरमधील ‘बडा ताजबाग’ कब्रस्तानात भावावर अंत्यसंस्कार करण्याची इच्छा व्यक्त केली. मात्र तहसीलदार आणि उपविभागीय अधिकाऱ्यांनी ही मागणी नाकारली. प्रशासनाच्या निर्णयानुसार मृतदेह पुन्हा बाहेर काढण्यास परवानगी देण्यात आली नव्हती.
प्रशासनाच्या या निर्णयाविरोधात जाविद खान यांनी मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठात याचिका दाखल केली. या याचिकेवर न्यायमूर्ती अनिल किलोर आणि न्यायमूर्ती राज वाकोडे यांच्या खंडपीठाने सुनावणी घेतली. सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने महत्त्वपूर्ण निरीक्षण नोंदवले.
न्यायालयाने सांगितले की, भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २१ अंतर्गत मिळणारा सन्मानाचा अधिकार केवळ जिवंत व्यक्तीपुरता मर्यादित नसतो. तो अधिकार मृत्यूनंतरही कायम राहतो. प्रत्येक व्यक्तीला त्याच्या धर्मानुसार आणि परंपरेनुसार अंत्यसंस्कार मिळण्याचा अधिकार आहे. त्यामुळे साजिद खान यांच्या मृतदेहाला त्यांच्या धार्मिक परंपरेनुसार अंत्यसंस्कार करण्याची संधी कुटुंबीयांना मिळाली पाहिजे, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.
या पार्श्वभूमीवर न्यायालयाने प्रशासनाचा आधीचा निर्णय रद्द केला. तसेच संबंधित अधिकाऱ्यांना मृतदेह कब्रमधून बाहेर काढून तो कुटुंबीयांच्या ताब्यात देण्याचे आदेश दिले. त्यानंतर कुटुंबीयांना इस्लाम धर्माच्या रितीरिवाजांनुसार अंत्यसंस्कार करता येणार आहेत.
या निर्णयामुळे मृत्यूनंतरही व्यक्तीच्या सन्मानाचा आणि धार्मिक अधिकारांचा आदर राखणे किती महत्त्वाचे आहे, हे पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. न्यायालयाच्या या निर्णयाकडे केवळ एका कुटुंबासाठी दिलासा म्हणून नव्हे, तर संविधानिक मूल्यांचे संरक्षण करणारा महत्त्वपूर्ण निर्णय म्हणूनही पाहिले जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
