Raigad News: कोकणात वाढला थंडीचा जोर, तापमानात घसरण; तज्ज्ञांनी सांगितली हवामान बदलाची कारणे

कोकणात यंदा थंडीचा जोर वाढला असून तापमानात लक्षणीय घट झाली आहे. ईशान्य मोसमी वारे, दीर्घ पावसाचा परिणाम आणि हवामान बदलामुळे थंडी का वाढली, यावर तज्ज्ञांचे विश्लेषण.

पुणे 0७ डिसेंबर २०२५ : कोकण पट्टा साधारणतः उष्ण व दमट हवामानासाठी ओळखला जातो. मात्र यंदा कोकणात हिवाळ्याने अपेक्षेपेक्षा अधिक तीव्र स्वरूप धारण केले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सकाळी व रात्री गारठा, थंड वारे, काही भागांत धुके आणि तापमानात लक्षणीय घट जाणवत आहे. मागील काही वर्षांच्या तुलनेत यंदाची थंडी अधिक असल्याने नागरिकांमध्येही या बदलांबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. रायगडसह संपूर्ण कोकणात जाणवणारा हा बदल केवळ स्थानिक नसून व्यापक हवामान प्रक्रियांशी संबंधित असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

हवामानशास्त्रीय दृष्टीने पाहता, सप्टेंबर-ऑक्टोबरनंतर नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांची माघार सुरू होते. त्यानंतर उत्तर भारतात तापमान झपाट्याने घटल्याने थंड हवेचा दाब वाढतो. हिमालयीन भागातून ही थंड व कोरडी हवा दक्षिणेकडे वाहू लागते आणि याच प्रवाहाला ईशान्य मोसमी वारे असे म्हटले जाते. हे वारे महाराष्ट्र आणि कोकणात पोहोचल्यावर तापमानात अचानक घसरण होते. आर्द्रता कमी आणि थंडपणा अधिक असल्याने रात्री आणि पहाटे गारवा अधिक जाणवतो.

यावर्षी दीर्घकाळ पडलेल्या पावसाचाही थंडीवर मोठा परिणाम झाल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. मे महिन्यापासूनच अवकाळी पावसाची सुरुवात झाली आणि अनेक भागांत ऑक्टोबरपर्यंत पावसाची सक्रियता राहिली. यामुळे जमिनीत मोठ्या प्रमाणावर ओलावा साठला. ढगाळ हवामानामुळे दिवसा उष्णता साठली नाही. ओलसर जमीन रात्री लवकर थंड होत असल्याने थंडीची तीव्रता अधिक जाणवत आहे.

कोकणात सातत्याने वाहणारे थंड वारे, अनेक दिवस स्वच्छ आकाश असल्याने रात्रीची उष्णता थेट अवकाशात निघून जाणे, तसेच जंगलतोड, डोंगर उत्खनन यांसारख्या मानवी हस्तक्षेपामुळे नैसर्गिक उष्णता संतुलन बिघडणे, ही देखील थंडी वाढण्यामागची कारणे आहेत. यामुळे कोकणासारख्या उष्ण प्रदेशातही थंडी तीव्रतेने जाणवत आहे.

प्रशांत महासागरातील एल-निनो आणि ला-निना या हवामान प्रवाहांचाही भारतीय हिवाळ्यावर प्रभाव पडतो. एल-निनोच्या काळात पावसाचे प्रमाण कमी होऊन उष्णता वाढते, तर ला-निना स्थितीत समुद्राचे पाणी थंड होत असल्याने वातावरणात गारवा वाढतो. यंदा ला-निनाचा पूर्ण प्रभाव नसला तरी अंशतः परिणाम जाणवत असून त्यामुळे उत्तरेकडील थंड हवेच्या प्रवाहांना अधिक बळ मिळाले आहे.

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, ज्या वर्षी हिवाळा अधिक तीव्र असतो त्या वर्षी उन्हाळ्यात तापमान झपाट्याने वाढण्याची शक्यता असते. जमिनीतील ओलावा उन्हाळ्यात लवकर वाफ होतो आणि हवामानातील असमतोलामुळे उष्णतेच्या लाटा निर्माण होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे येणारा उन्हाळा अधिक उष्ण, कोरडा आणि त्रासदायक ठरू शकतो.

सध्या कोकणात जाणवणारी थंडी ही केवळ ऋतू बदलाचा परिणाम नसून जागतिक हवामान बदल, समुद्रातील प्रवाहांतील चढ-उतार, पावसाच्या स्वरूपातील बदल, वाऱ्यांची दिशा आणि मानवी हस्तक्षेप यांचा एकत्रित परिणाम आहे. भविष्यात अशा टोकाच्या हवामान बदलांना अधिक वेळा सामोरे जावे लागेल, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare