“घरगुती वाद म्हणजे आत्महत्येस प्रवृत्त करणे नव्हे” — मुंबई उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निकाल
“घरगुती वाद म्हणजे आत्महत्येस प्रवृत्त करणे नव्हे” — मुंबई उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निकाल
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने स्पष्ट केले की, वैवाहिक वादांमुळे पतीने आत्महत्या केल्यास पत्नीला IPC 306 अंतर्गत जबाबदार धरता येत नाही. अमरावतीतील प्रकरणात गुन्हा रद्द.
पुणे ०१ एप्रिल २०२६ : वैवाहिक वाद आणि आत्महत्येस प्रवृत्त करणे या दोन बाबी वेगळ्या आहेत, असा महत्त्वपूर्ण निर्वाळा Bombay High Court च्या नागपूर खंडपीठाने दिला आहे. अमरावती जिल्ह्यातील एका प्रकरणात पत्नीविरुद्ध दाखल करण्यात आलेला गुन्हा रद्द करताना न्यायालयाने स्पष्ट केले की, केवळ पती-पत्नीतील भांडणे, वाद किंवा माहेरी जाणे यावरून पत्नीला आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याचा आरोप लावता येत नाही.
हे प्रकरण अमरावतीतील Rajapeth Police Station हद्दीत घडले होते. 26 नोव्हेंबर 2019 रोजी संबंधित पतीने रेल्वेखाली येऊन आत्महत्या केली होती. मृताच्या वडिलांनी आपल्या सुनेविरुद्ध तक्रार दाखल करत आरोप केला की, पत्नी सतत शिवीगाळ करायची, किरकोळ कारणांवरून भांडण करायची, माहेरी निघून जायची आणि खोट्या गुन्ह्यात अडकवण्याची धमकी द्यायची. या वागणुकीमुळे मुलाने टोकाचे पाऊल उचलले, असा दावा तक्रारीत करण्यात आला होता.
पत्नीने या गुन्ह्याविरोधात उच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली. सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने प्रकरणातील कागदपत्रे, तक्रारीतील मजकूर आणि पोलिसांनी दाखल केलेल्या गुन्ह्याचा आधार तपासला. न्यायालयाने नमूद केले की, भारतीय दंड संहितेच्या Indian Penal Code मधील कलम 306 अंतर्गत ‘आत्महत्येस प्रवृत्त करणे’ हा गुन्हा सिद्ध होण्यासाठी प्रत्यक्ष चिथावणी, स्पष्ट उद्देश किंवा आत्महत्येकडे ढकलणारी ठोस कृती आवश्यक असते. केवळ वैवाहिक कलह, शब्दिक वाद किंवा घर सोडून जाणे या बाबी त्या निकषात बसत नाहीत.
न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवले की, कौटुंबिक जीवनात मतभेद आणि वाद होणे ही सामान्य बाब आहे. अशा प्रत्येक वादाला आत्महत्येस प्रवृत्त करणे असे मानल्यास कायद्याचा गैरवापर होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे तपास यंत्रणांनी अशा प्रकरणांत अत्यंत काळजीपूर्वक आणि ठोस पुराव्यांच्या आधारेच कारवाई करावी.
या निरीक्षणांच्या आधारे न्यायालयाने पत्नीची याचिका मंजूर करत तिच्याविरुद्ध अमरावती पोलिसांनी दाखल केलेला गुन्हा आणि सुरू असलेला खटला रद्द करण्याचे आदेश दिले. या निर्णयामुळे वैवाहिक वादांच्या प्रकरणांत IPC 306 चा वापर करताना अधिक काटेकोरपणा बाळगण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
कायदा तज्ज्ञांच्या मते, हा निकाल भविष्यातील अनेक प्रकरणांसाठी मार्गदर्शक ठरू शकतो. आत्महत्येस प्रवृत्त करण्याचा आरोप लावताना केवळ भावनिक आरोपांवर नव्हे, तर ठोस पुराव्यांवर भर देणे आवश्यक असल्याचे या निर्णयातून स्पष्ट झाले आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
