मोठा बदल! १ जुलैपासून दिल्लीमध्ये १५ वर्षे जुनी पेट्रोल आणि १० वर्षे जुनी डिझेल वाहने थांबणार; इंधनही बंद
१ जुलैपासून दिल्लीमध्ये १५ वर्षे जुनी पेट्रोल आणि १० वर्षे जुनी डिझेल वाहने थांबणार
दिल्लीमध्ये १ जुलैपासून १५ वर्षांहून जुनी पेट्रोल आणि १० वर्षांहून जुनी डिझेल वाहने रस्त्यावर धावणार नाहीत; इंधनही मिळणार नाही, नियम मोडल्यास दंड.
सायली मेमाणे
दिल्ली २८ जून २०२५ : दिल्लीतील प्रदूषण नियंत्रणासाठी एक मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे. १ जुलै २०२५ पासून राजधानी दिल्लीमध्ये १५ वर्षे जुनी पेट्रोल वाहने आणि १० वर्षे जुनी डिझेल वाहने रस्त्यावरून हटवली जाणार आहेत. केवळ वाहनचालकांवर कारवाईच नव्हे, तर या वाहनांना इंधनही मिळणार नाही. हा निर्णय केंद्रीय वायु गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोग (CAQM) ने घेतला असून, यामुळे राष्ट्रीय राजधानीमध्ये प्रदूषण कमी करण्याचा उद्देश आहे.
या नव्या नियमांनुसार, जर एखादे एंड-ऑफ-लाइफ (EOL) वाहन सार्वजनिक ठिकाणी पार्क केलेले आढळले किंवा पेट्रोल पंपावर इंधन भरताना सापडले, तर ते तात्काळ जप्त केले जाईल. चारचाकी वाहनांवर ₹१०,००० तर दुचाकी वाहनांवर ₹५,००० इतका दंड ठोठावला जाईल. हे नियम संपूर्ण भारतात नोंदणीकृत असलेल्या सर्व वाहनांसाठी लागू असतील, फक्त दिल्लीपुरते मर्यादित नाहीत.
दिल्लीतील जवळपास ५०० पेट्रोल पंपांवर आता ऑटोमॅटिक नंबर प्लेट रेकग्निशन (ANPR) कॅमेरे बसवण्यात आले आहेत. हे कॅमेरे वाहनांची नंबर प्लेट स्कॅन करून त्या वाहनाचे वय, नोंदणी, इंधनप्रकार यासारखी माहिती केंद्रीय डेटाबेसमधून प्राप्त करतात. जर वाहन EOL श्रेणीत आढळले, तर ते सिस्टमद्वारे लगेच चिन्हांकित केले जाते आणि त्या वाहनात इंधन भरू नये अशी सूचना कर्मचाऱ्यांना दिली जाते.
CAQM चे तांत्रिक सदस्य वीरेंद्र शर्मा यांच्या मते, जर कुठल्याही पंपावर नियम मोडले गेले, तर त्या घटनेचे रेकॉर्ड तयार करून ते अंमलबजावणी संस्थांकडे पाठवले जाते. संबंधित वाहन जप्त करून अधिकृत नोंदणीकृत स्क्रॅपिंग युनिटकडे पाठवले जाते. वाहनधारकाने जर त्याचे वाहन दिल्लीबाहेर नेण्याचा निर्णय घेतला, तर त्याला एक वर्षाच्या आत NOC घेणे बंधनकारक आहे.
दिल्ली वाहतूक आयुक्त निहारिका राय यांनी स्पष्ट केले की, रस्त्यावर फिरणाऱ्या किंवा पार्क केलेल्या जुन्या वाहनांवर त्वरित कारवाई केली जाईल. अशा वाहनांच्या मालकांना लेखी स्वरूपात हमी द्यावी लागेल की ते वाहन दिल्लीमध्ये यापुढे वापरणार नाहीत.
दिल्ली NCR परिसरातील अन्य भागांमध्येही हा नियम टप्प्याटप्प्याने लागू होणार आहे. १ नोव्हेंबर २०२५ पासून गौतम बुद्ध नगर, गाझियाबाद, गुरुग्राम, फरीदाबाद आणि सोनीपतमध्येही अशीच इंधन बंदी लागू होणार आहे. उर्वरित NCR जिल्ह्यांमध्ये ३१ मार्च २०२६ पर्यंत ही प्रणाली लागू करण्यात येणार असून, १ एप्रिल २०२६ पासून तिथेही जुनी वाहने इंधनाशिवाय राहतील.
दिल्लीमध्ये नियम पाळले जात आहेत का हे पाहण्यासाठी वाहतूक आणि पोलिस विभागाची १०० पथके तैनात करण्यात आली आहेत. या पथकांकडून दररोजचा तपशील पर्यावरण खात्याला दिला जात आहे. नियम तोडणाऱ्या पेट्रोल पंपांवर कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे.
गौतम बुद्ध नगरच्या ARTO उदित नारायण पांडे यांनी सांगितले की, त्यांच्या जिल्ह्यात २.०८ लाख जुन्या वाहनांची नोंद आहे आणि त्यांना १ नोव्हेंबरपासून इंधन मिळणार नाही. नागरिकांनी वेळेत हे वाहन स्क्रॅप करून ई-व्हेइकल्स किंवा सार्वजनिक वाहतुकीकडे वळावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
