हिंजवडी–शिवाजीनगर मेट्रोचा ‘ग्रीन पॅटर्न’; १,३०५ झाडांच्या बदल्यात ५,५०० वृक्ष, क्यूआर कोडसह जिओ-टॅगिंग
हिंजवडी–शिवाजीनगर मेट्रोचा ‘ग्रीन पॅटर्न’; १,३०५ झाडांच्या बदल्यात ५,५०० वृक्ष, क्यूआर कोडसह जिओ-टॅगिंग
हिंजवडी–शिवाजीनगर मेट्रो मार्ग-३ प्रकल्पात पर्यावरणाला प्राधान्य. बाधित १,३०५ झाडांच्या बदल्यात ५,५०० वृक्ष लागवड, ७४८ झाडांचे पुनर्रोपण, क्यूआर कोड व जिओ-टॅगिंगमुळे पारदर्शक संवर्धन.
पुणे ०६ एप्रिल २०२६ : पुणे महानगर प्रदेशातील वाहतुकीचा चेहरामोहरा बदलणारा Hinjawadi–Shivajinagar Metro Line 3 प्रकल्प केवळ प्रवास सुलभ करण्यापुरता मर्यादित नसून पर्यावरण संवर्धनाचा आदर्शही निर्माण करत आहे. हिंजवडी आयटी पार्क ते शिवाजीनगर असा हा मार्ग हजारो नोकरदारांसाठी जीवनरेखा ठरणार आहे. जूनपासून सेवा सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त होत असताना, या प्रकल्पाने ‘विकास आणि पर्यावरण’ यांचा समतोल कसा साधला जाऊ शकतो, याचे उदाहरण घालून दिले आहे.
प्रकल्पाच्या कामादरम्यान एकूण १,३०५ झाडे बाधित झाली. मात्र, त्यातील ७४८ झाडांचे सुरक्षितरीत्या पुनर्रोपण करण्यात आले. विशेष म्हणजे, या पुनर्रोपित झाडांपैकी सुमारे ८० टक्के झाडे आजही जिवंत असून वाढत आहेत. हिंजवडी फेज-२ मधील वनक्षेत्रात लावलेल्या काही झाडांना तर फळे-फुलेही येऊ लागली आहेत. उर्वरित ५५७ झाडे तोडावी लागली असली तरी त्याची पर्यावरणीय भरपाई म्हणून तब्बल ५,५०० नवीन झाडांची लागवड करण्यात आली. ही लागवड Pune Metropolitan Region Development Authority यांच्या पुढाकारातून करण्यात आली आहे.
या संपूर्ण मोहिमेतील सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर. वृक्षसंवर्धनात पारदर्शकता आणि जबाबदारी सुनिश्चित करण्यासाठी Science and Technology Park Pune यांच्या सहकार्याने प्रत्येक झाडाचे जिओ-टॅगिंग करण्यात आले आहे. प्रत्येक झाडावर क्यूआर कोड लावण्यात आला असून, तो स्कॅन केल्यास नागरिकांना त्या झाडाची प्रजाती, नाव, लागवडीची तारीख आणि पर्यावरणीय महत्त्वाची माहिती त्वरित उपलब्ध होते. यामुळे ‘लावलेली झाडे जिवंत आहेत का?’ हा प्रश्न नागरिक स्वतः तपासू शकतात.
ही ५,५०० झाडे विविध ठिकाणी लावण्यात आली आहेत. ताथवडे कास्टिंग यार्ड, बावधन एनडीए परिसर, एनसीएल, पंचवटी, राजभवन परिसर, कृषी महाविद्यालय परिसर आणि पशुसंवर्धन विभागाच्या जागांमध्ये ही लागवड करण्यात आली आहे. शहरातील विविध पर्यावरणीय पट्ट्यांमध्ये झाडे वितरित केल्याने हरित क्षेत्र वाढण्यास मदत झाली आहे. केवळ कागदोपत्री वृक्षलागवड न करता प्रत्यक्ष संवर्धनावर भर देण्यात आला आहे.
मेट्रोसारख्या मोठ्या पायाभूत प्रकल्पांवर पर्यावरणीय हानीचे आरोप वारंवार होतात. मात्र, या प्रकल्पाने नियोजनपूर्वक भरपाई आणि देखरेखीची यंत्रणा उभी करून वेगळा ‘ग्रीन पॅटर्न’ सादर केला आहे. पुनर्रोपण, नवीन लागवड, जिओ-टॅगिंग, क्यूआर कोडद्वारे माहिती उपलब्धता आणि नियमित देखरेख या सर्व बाबींचा एकत्रित परिणाम म्हणून पर्यावरण संवर्धनाची साखळी निर्माण झाली आहे.
हिंजवडी–शिवाजीनगर मेट्रो मार्ग सुरू झाल्यानंतर हजारो वाहनांची रस्त्यावरची गर्दी कमी होईल, कार्बन उत्सर्जनात घट होईल आणि सार्वजनिक वाहतुकीला चालना मिळेल. त्याचवेळी, प्रकल्पादरम्यान बाधित झालेल्या झाडांची शाश्वत भरपाई करून पर्यावरणाचे नुकसान कमी करण्यात आले आहे. विकास आणि पर्यावरण यांचा समतोल राखत केलेले हे काम भविष्यातील प्रकल्पांसाठी दिशादर्शक ठरू शकते.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
