हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून भारतीय जहाजांना मार्ग; IRGC मंजुरीनंतर ‘जग वसंत’ आणि ‘पाइन गॅस’ रवाना

इराण-इस्रायल संघर्षात अडकलेली भारतीय जहाजे ‘जग वसंत’ आणि ‘पाइन गॅस’ IRGC मंजुरीनंतर हॉर्मुझ सामुद्रधुनी पार करत सुरक्षित मार्गावर.

पुणे २३ मार्च २०२६ : मध्यपूर्वेतील तणावपूर्ण परिस्थितीचा परिणाम आता जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. Iran, Israel आणि United States यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षामुळे पर्शियन आखातातील परिस्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे. विशेषतः Strait of Hormuz या अत्यंत महत्त्वाच्या सामुद्रधुनीवर तणाव निर्माण झाल्याने तेल आणि एलपीजी पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे.

या पार्श्वभूमीवर भारतासाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. पर्शियन आखातात अडकून पडलेली दोन भारतीय जहाजे – ‘जग वसंत’ आणि ‘पाइन गॅस’ – यांना अखेर Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) कडून मार्गक्रमणाची परवानगी मिळाली आहे. या मंजुरीनंतर दोन्ही जहाजांनी हॉर्मुझ सामुद्रधुनी ओलांडण्यास सुरुवात केली आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून या जहाजांवर असलेल्या मालाबाबत आणि त्यांच्या सुरक्षिततेबाबत चिंता व्यक्त केली जात होती. विशेषतः एलपीजी आणि इंधन पुरवठ्याशी संबंधित जहाजे अडकल्यामुळे भारतासह अनेक देशांमध्ये गॅस तुटवड्याची शक्यता निर्माण झाली होती.

हॉर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. या मार्गावर कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास त्याचा परिणाम थेट जागतिक बाजारपेठेवर होतो. इराणने या सामुद्रधुनीवर नियंत्रण कडक केल्याने अनेक देशांच्या जहाजांना अडचणींचा सामना करावा लागत होता.

IRGC कडून मिळालेली ही परवानगी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. यामुळे केवळ भारतीय जहाजांचाच मार्ग मोकळा झाला नाही, तर इतर देशांसाठीही आशेचा किरण निर्माण झाला आहे. भारतासाठी ही बातमी विशेष महत्त्वाची आहे, कारण देश मोठ्या प्रमाणावर तेल आणि एलपीजी आयातीवर अवलंबून आहे.

ऊर्जा तज्ञांच्या मते, या जहाजांच्या सुरक्षित मार्गक्रमणामुळे पुरवठा साखळी पुन्हा सुरळीत होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, मध्यपूर्वेतील तणाव पूर्णपणे कमी होईपर्यंत परिस्थिती स्थिर राहील, याची खात्री देता येत नाही.

दरम्यान, भारत सरकार आणि संबंधित यंत्रणा परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. आवश्यक ते उपाययोजना करून देशातील इंधन पुरवठा सुरळीत ठेवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.

एकूणच, IRGC कडून मिळालेल्या परवानगीमुळे ‘जग वसंत’ आणि ‘पाइन गॅस’ या जहाजांना मिळालेला मार्ग हा भारतासाठी दिलासादायक ठरला आहे. मात्र, जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या या संघर्षामुळे ऊर्जा सुरक्षेचा प्रश्न अजूनही कायम आहे.