इतिहासप्रेमींसाठी पर्वणी! मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयात 5 हजार वर्षांचा जागतिक इतिहास अनुभवता येणार
इतिहासप्रेमींसाठी पर्वणी! मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयात 5 हजार वर्षांचा जागतिक इतिहास अनुभवता येणार
मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयात सुरू झालेल्या ‘नेटवर्क्स ऑफ द पास्ट’ स्टडी गॅलरीत भारतासह जगातील प्राचीन संस्कृतींचा 5 हजार वर्षांचा इतिहास अनुभवण्याची अनोखी संधी मिळणार आहे.
पुणे १४ डिसेंबर २०२५ : इतिहास म्हणजे केवळ भूतकाळातील घटना नाहीत, तर आजच्या समाजाची पायाभरणी करणारी एक सतत वाहणारी ज्ञानाची नदी आहे. मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयात सुरू झालेल्या ‘नेटवर्क्स ऑफ द पास्ट : अ स्टडी गॅलरी ऑफ इंडिया अँड द एन्शंट वर्ल्ड’ या दालनामुळे इतिहासप्रेमी, विद्यार्थी आणि संशोधकांसाठी एक अभूतपूर्व संधी उपलब्ध झाली आहे. सुमारे पाच हजार वर्षांपूर्वीचा जागतिक इतिहास नव्या आणि आधुनिक दृष्टिकोनातून समजून घेण्याची ही अनोखी संधी मुंबईतच उपलब्ध झाली आहे.
या स्टडी गॅलरीमध्ये भारतासह इजिप्त, मेसोपोटेमिया, ग्रीस, रोम, पारस आणि चीन अशा प्राचीन संस्कृतींच्या सुमारे 300 निवडक पुरातत्त्वीय वस्तू प्रदर्शित करण्यात आल्या आहेत. सिंधू–सरस्वती म्हणजेच हडप्पा संस्कृतीपासून सुरू होणारा हा प्रवास प्राचीन जगातील व्यापार, लेखनपद्धती, धर्म, कला आणि वैचारिक देवाणघेवाण कशी घडत गेली, याचे सखोल दर्शन घडवतो. विविध संस्कृती भौगोलिकदृष्ट्या वेगळ्या असल्या तरी त्या एकमेकांशी कशा जोडल्या गेल्या होत्या, हे या दालनातून स्पष्ट होते.
हा उपक्रम गेल्या चार वर्षांपासून नियोजनबद्ध पद्धतीने राबवण्यात आला असून, यामध्ये आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचा मोठा वाटा आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालय आणि ब्रिटिश म्युझियम, लंडन यांच्यातील दीर्घकालीन सहकार्यामुळे ही गॅलरी साकार झाली आहे. यासोबतच बर्लिन, झुरिच, अथेन्स, कुवेत येथील नामांकित संग्रहालयांनीही आपले बहुमूल्य संग्रह या दालनासाठी उपलब्ध करून दिले आहेत. भारत सरकारच्या संस्कृति मंत्रालयासह पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग, राष्ट्रीय संग्रहालय नवी दिल्ली, इंडियन म्युझियम कोलकाता, बिहार संग्रहालय पटना आणि महाराष्ट्र शासनाच्या पुरातत्त्व विभागाचा या प्रकल्पात सहभाग आहे.
या गॅलरीचा मुख्य उद्देश शालेय आणि विद्यापीठीन शिक्षणात इतिहास अधिक जिवंत आणि वस्तुनिष्ठ पद्धतीने मांडणे हा आहे. केवळ पुस्तकातील मजकूर न राहता प्रत्यक्ष वस्तूंच्या माध्यमातून इतिहास समजून घेण्याची संधी विद्यार्थ्यांना येथे मिळते. मानवजातीने हजारो वर्षांपूर्वी एकमेकांशी कसे संबंध प्रस्थापित केले, ज्ञानाची देवाणघेवाण कशी केली आणि सांस्कृतिक परंपरा कशा विकसित केल्या, हे या दालनातून अधोरेखित होते.
आजच्या काळात संग्रहालये ही केवळ जतन केंद्रे न राहता शिक्षण, संवाद आणि संशोधनाची केंद्रे बनली आहेत. ‘नेटवर्क्स ऑफ द पास्ट’ ही गॅलरी प्राचीन जग आणि आधुनिक वर्तमान यांच्यातील नाते स्पष्ट करते. इतिहास समजून घेण्यासाठी जागतिक दृष्टीकोन किती महत्त्वाचा आहे, हे या उपक्रमातून ठळकपणे दिसून येते. मुंबईत आलेल्या या जागतिक दर्जाच्या स्टडी गॅलरीला भेट देणे म्हणजे केवळ इतिहास पाहणे नव्हे, तर मानवी संस्कृतीच्या सामायिक प्रवासाचा अनुभव घेणे आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
