दुचाकींवर नवीन वाहतूक नियम लागू; नियम तोडल्यास बसणार मोठा दंड, खिसा होणार रिकामा
दुचाकींवर नवीन वाहतूक नियम लागू; नियम तोडल्यास बसणार मोठा दंड, खिसा होणार रिकामा
केंद्र सरकारने मोटार वाहन कायद्यात केलेल्या बदलांमुळे दुचाकीचालकांना वाहतूक नियमांचे उल्लंघन केल्यास मोठा दंड भरावा लागणार आहे. नवीन नियमांमुळे रस्ते सुरक्षितता वाढवणे आणि अपघातांचे प्रमाण कमी करणे हा उद्देश आहे.
सायली मेमाणे
४ ऑक्टोबर २०२५ : विक्रमगड : देशभरात वाढत्या रस्ते अपघातांच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने रस्ते सुरक्षिततेसाठी मोठे पाऊल उचलले आहे. रस्त्यांवरील शिस्त आणि सुरक्षितता राखण्यासाठी केंद्रीय मोटार वाहन कायदा १९८८ (Motor Vehicles Act, 1988) मध्ये सुधारणा करण्यात आली असून, मोटार वाहन (सुधारणा) अधिनियम २०१९ लागू करण्यात आला आहे. या नव्या कायद्यामुळे वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनचालकांवर पूर्वीपेक्षा अनेक पट जास्त दंड आकारला जाणार आहे. विशेषतः दुचाकीचालकांनी आता अधिक सतर्क राहणे गरजेचे आहे, कारण अगदी किरकोळ नियमभंगावरही मोठी आर्थिक शिक्षा होणार आहे.
वाहतूक पोलीस विभागाच्या माहितीनुसार, या नव्या कायद्यातील दंड रचना अत्यंत कठोर करण्यात आली आहे. उदाहरणार्थ, हेल्मेट न घालणाऱ्या दुचाकीचालकांना आता १,००० रुपयांचा दंड आणि परवाना निलंबनाचा धोका संभवतो. तसेच वाहन चालवताना मोबाईल फोनचा वापर केल्यास ५,००० रुपयांपर्यंतचा दंड आकारला जाणार आहे. वाहनाचा विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र किंवा परवाना नसल्यास देखील वाहन जप्त होऊ शकते.
रस्त्यांवरील धोकादायक वाहनचालन (रॅश ड्रायव्हिंग) किंवा वेगमर्यादा ओलांडल्यास आता १०,००० रुपयांपर्यंतचा दंड होणार आहे. तसेच मद्यप्राशन करून वाहन चालवल्यास ६ महिन्यांपासून २ वर्षांपर्यंत कारावासाची शिक्षा आणि १०,००० रुपयांपर्यंत दंडाची तरतूद करण्यात आली आहे. यामुळे रस्त्यांवरील बेशिस्त वाहनचालकांना आळा बसण्याची शक्यता आहे.
वाहतूक विभागाच्या अधिकार्यांनी सांगितले की, “या सुधारित कायद्याचा उद्देश नागरिकांनी स्वअनुशासनाने वाहन चालवावे, रस्त्यांवर सुरक्षितता पाळावी आणि अपघातांची संख्या घटवावी हा आहे. विशेषतः दुचाकी आणि तीनचाकी वाहनचालकांकडून होणारे नियमांचे उल्लंघन अपघातांचे प्रमुख कारण असल्याचे आढळले आहे. त्यामुळे आता या नियमांचे पालन करणे अत्यावश्यक आहे.”
कायद्यानुसार, अल्पवयीन मुलांकडून वाहन चालवले गेल्यास पालक आणि वाहनमालकांवर थेट कारवाई होणार आहे. अशा प्रकरणांमध्ये २५,००० रुपयांपर्यंतचा दंड आणि ३ वर्षांचा कारावास होऊ शकतो. तसेच त्या वाहनाचा परवाना एक वर्षासाठी रद्द केला जाईल.
नवीन कायद्यातील दंडरचना पुढीलप्रमाणे आहे —
हेल्मेट न घालणे: ₹1,000
सीटबेल्ट न वापरणे: ₹1,000
परवाना नसताना वाहन चालवणे: ₹5,000
रॅश ड्रायव्हिंग: ₹10,000
मद्यप्राशन करून वाहन चालवणे: ₹10,000 + कारावास
मोबाईल वापर: ₹5,000
प्रदूषण प्रमाणपत्र नसणे: ₹10,000
याशिवाय, वाहनचालकांनी रस्त्यांवरील वाहतूक चिन्हांचे पालन न केल्यास सिग्नल तोडल्याबद्दलही ५,००० रुपयांपर्यंतचा दंड ठोठावला जाईल. या नियमांमुळे रस्ते अपघातात घट होण्याची आणि नागरिकांमध्ये वाहतूक नियमांबाबत जागरूकता वाढण्याची अपेक्षा आहे.
वाहतूक तज्ञांच्या मते, “कठोर दंड आकारल्यामुळे भीती निर्माण होईल आणि त्यामुळे नागरिक नियमांचे पालन करण्याकडे वळतील. यामुळे केवळ अपघातांचे प्रमाण कमी होणार नाही, तर वाहतुकीची गती आणि सुरक्षितताही सुधारेल.”
सरकारकडून नागरिकांना विनंती करण्यात आली आहे की, हे नियम दंडासाठी नव्हे तर आपल्या आणि इतरांच्या सुरक्षेसाठी लागू केले गेले आहेत. त्यामुळे प्रत्येकाने वाहतूक नियमांचे काटेकोरपणे पालन करून सुरक्षित भारताच्या निर्मितीत योगदान द्यावे.
