पवई तलावाचे अस्तित्व धोक्यात! दररोज 18 दशलक्ष लीटर मलजल तलावात, BMC च्या दुर्लक्षावर गंभीर प्रश्नचिन्ह

मुंबईतील पवई तलावात दररोज 18 दशलक्ष लीटर प्रक्रिया न केलेले मलजल सोडले जात असल्याचा आरोप. तलावात 4,500 लाख घनमीटर गाळ साचल्याने जलसाठा क्षमता 32.30 टक्क्यांनी घटली असून पर्यावरणवाद्यांनी तातडीच्या उपाययोजनांची मागणी केली आहे.

पुणे ९ जून २०२६ : मुंबईचा महत्त्वाचा पर्यावरणीय ठेवा आणि नैसर्गिक जलस्रोत म्हणून ओळखला जाणारा पवई तलाव सध्या गंभीर संकटाचा सामना करत आहे. प्रशासकीय दुर्लक्ष, वाढते प्रदूषण आणि तलावात साचणारा प्रचंड गाळ यामुळे पवई तलावाचे अस्तित्वच धोक्यात आल्याची धक्कादायक बाब समोर आली आहे. पर्यावरण क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या वॉचडॉग फाउंडेशनने राष्ट्रीय हरित लवादासमोर सादर केलेल्या माहितीनंतर हा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, पवई तलावात दररोज तब्बल 18 दशलक्ष लीटर प्रक्रिया न केलेले मलजल थेट सोडले जात आहे. या दूषित पाण्यामुळे तलावातील जलगुणवत्ता झपाट्याने खालावत असून जलचर, पक्षी आणि संपूर्ण परिसंस्थेवर त्याचा गंभीर परिणाम होत आहे. पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, अशी परिस्थिती कायम राहिल्यास तलावाचे पर्यावरणीय संतुलन पूर्णपणे बिघडण्याचा धोका आहे.

राष्ट्रीय हरित लवादाच्या पुणे खंडपीठासमोर पवई तलावाच्या संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासंदर्भातील याचिका प्रलंबित आहे. या प्रकरणात सादर करण्यात आलेल्या प्रतिज्ञापत्रानुसार, तलावासाठी प्रस्तावित मलनिःसारण प्रक्रिया प्रकल्प डिसेंबर 2027 पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र तोपर्यंत दररोज मोठ्या प्रमाणात दूषित पाणी तलावात मिसळत राहणार असल्याची भीती व्यक्त करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे बाजारात उपलब्ध असलेल्या जलद आणि कमी खर्चिक पाणी शुद्धीकरण तंत्रज्ञानाचा अंतरिम उपाय म्हणून वापर करण्यासही प्रशासनाने नकार दिल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

पवई तलावाची समस्या केवळ प्रदूषणापुरती मर्यादित नाही. मुंबई महानगरपालिकेच्या अंतर्गत अहवालानुसार तलावात सध्या सुमारे 4,500 लाख घनमीटर गाळ साचला आहे. या गाळामुळे तलावाची मूळ जलसाठा क्षमता तब्बल 32.30 टक्क्यांनी कमी झाली आहे. परिणामी तलावात पाणी साठवून ठेवण्याची क्षमता झपाट्याने घटत असून भविष्यात जलस्रोत व्यवस्थापनासाठी मोठे आव्हान निर्माण होऊ शकते.

हवामान बदल आणि अनिश्चित पावसाच्या पार्श्वभूमीवर प्रत्येक जलस्रोताचे संवर्धन करणे आवश्यक मानले जात आहे. अशा परिस्थितीत पवई तलावासारख्या महत्त्वाच्या जलस्रोताकडे दुर्लक्ष होणे चिंताजनक असल्याचे पर्यावरणवाद्यांचे मत आहे. तलावातील प्रदूषणामुळे परिसरातील नागरिकांच्या आरोग्यावरही प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

वॉचडॉग फाउंडेशनचे विश्वस्त निकोलस अल्मेडा यांनी प्रशासनाला तातडीने हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले आहे. मुख्य मलनिःसारण प्रकल्प पूर्ण होण्याची वाट न पाहता दूषित पाणी अन्यत्र वळविणे, तात्पुरत्या स्वरूपात जलशुद्धीकरण तंत्रज्ञानाचा वापर करणे आणि तलावातील साचलेला गाळ त्वरित उपसणे अशा उपाययोजना करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

पवई तलाव हा मुंबईच्या पर्यावरणीय वारशाचा महत्त्वाचा भाग आहे. योग्य वेळी प्रभावी उपाययोजना न केल्यास भविष्यात या तलावाचे पुनरुज्जीवन करणे अधिक कठीण होऊ शकते. त्यामुळे प्रशासनाने तातडीने पावले उचलून या जलस्रोताचे संरक्षण करणे गरजेचे असल्याचे मत विविध पर्यावरण संघटनांकडून व्यक्त केले जात आहे.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts