एक राज्य, एक नोंदणी: घर खरेदीसाठी कार्यालयात जाण्याची गरज नाही; ऑनलाइन नोंदणीमुळे वेळ आणि पैसे वाचणार
एक राज्य, एक नोंदणी: घर खरेदीसाठी कार्यालयात जाण्याची गरज नाही; ऑनलाइन नोंदणीमुळे वेळ आणि पैसे वाचणार
महाराष्ट्रात ‘एक राज्य, एक नोंदणी’ प्रणाली लागू; आता घर, फ्लॅट किंवा जमिनीची नोंदणी कुठूनही ऑनलाइन करता येणार. फेसलेस रजिस्ट्रेशनमुळे वेळ, खर्च आणि धावपळीत मोठी बचत.
पुणे १४ डिसेंबर २०२५ : मालमत्ता खरेदी-विक्री ही प्रत्येक कुटुंबासाठी एक मोठी आर्थिक आणि भावनिक गुंतवणूक असते. घर, फ्लॅट किंवा जमीन खरेदी करताना नोंदणी प्रक्रियेसाठी नागरिकांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत होता. विशेषतः मालमत्ता ज्या जिल्ह्यात किंवा शहरात आहे, तेथे प्रत्यक्ष जाऊन उपनिबंधक कार्यालयात हजर राहणे बंधनकारक असल्याने वेळ, पैसा आणि श्रम मोठ्या प्रमाणात खर्च होत होते. मात्र, महाराष्ट्र सरकारच्या महत्त्वपूर्ण निर्णयामुळे ही अडचण आता इतिहासजमा होणार आहे.
डिजिटल प्रशासनाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल उचलत महाराष्ट्र सरकारने ‘एक राज्य, एक नोंदणी’ ही अभिनव प्रणाली लागू केली आहे. महसूल विभागामार्फत 1 मे 2025 पासून फेसलेस रजिस्ट्रेशन, डिजिटल स्टॅम्प ड्युटी आणि ऑनलाइन दस्तऐवज नोंदणीची सुविधा सुरू करण्यात आली आहे. या प्रणालीमुळे नागरिकांना मालमत्ता ज्या ठिकाणी आहे त्या ठिकाणी प्रत्यक्ष जाण्याची आवश्यकता राहिलेली नाही. आता राज्यातील कोणत्याही भागातून, घरबसल्या मालमत्ता नोंदणी करता येणार आहे.
पूर्वी एखाद्या व्यक्तीने दुसऱ्या शहरात किंवा जिल्ह्यात घर खरेदी केले, तर त्या ठिकाणच्या उपनिबंधक कार्यालयात उपस्थित राहणे अनिवार्य होते. प्रवास, सुट्टी, कागदपत्रांची ने-आण आणि कार्यालयीन गर्दी यामुळे प्रक्रिया वेळखाऊ ठरत होती. ‘एक राज्य, एक नोंदणी’ प्रणालीमुळे ही अट पूर्णपणे रद्द करण्यात आली आहे. आता नागरिक त्यांच्या सोयीच्या ठिकाणाहून ऑनलाइन पद्धतीने संपूर्ण नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करू शकतात.
या नव्या व्यवस्थेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे पारदर्शकता आणि सुलभता. फेसलेस रजिस्ट्रेशनमुळे नागरिक आणि अधिकारी यांच्यातील थेट संपर्क कमी होणार आहे. कागदपत्रांची तपासणी, स्टॅम्प शुल्क भरणे, नोंदणीची पडताळणी हे सर्व टप्पे डिजिटल प्रणालीद्वारे होणार असल्याने मानवी हस्तक्षेप कमी होईल. यामुळे भ्रष्टाचाराला आळा बसण्यास मदत होईल, तसेच प्रक्रिया अधिक विश्वासार्ह ठरेल.
या प्रणालीमुळे वेळ आणि पैशांची मोठी बचत होणार आहे. नोंदणी कार्यालयांमधील गर्दी कमी होईल, नागरिकांना वारंवार रजा घ्यावी लागणार नाही आणि प्रवासाचा खर्चही टळेल. विशेषतः नोकरदार वर्ग, ज्येष्ठ नागरिक, परदेशात किंवा दुसऱ्या शहरात राहणारे गुंतवणूकदार यांना या निर्णयाचा मोठा फायदा होणार आहे.
मालमत्ता क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे रिअल इस्टेट व्यवहारांना गती मिळेल. प्रक्रिया जलद आणि सोपी झाल्याने अधिकाधिक नागरिक गुंतवणुकीसाठी पुढे येतील. मात्र, या प्रणालीसोबत सायबर सुरक्षा, डेटा संरक्षण आणि तांत्रिक यंत्रणा मजबूत ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
एकूणच, ‘एक राज्य, एक नोंदणी’ ही प्रणाली महाराष्ट्रातील मालमत्ता व्यवहारांसाठी एक मैलाचा दगड ठरणार आहे. डिजिटल, पारदर्शक आणि नागरिककेंद्री प्रशासनाच्या दिशेने टाकलेले हे पाऊल भविष्यातील रिअल इस्टेट व्यवहारांची दिशा बदलणारे ठरेल.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
