डहाणूची ‘धवललक्ष्मी’ ऑलिव्ह रिडले कासव: 4000 किमी समुद्रप्रवास, सॅटेलाइट ट्रॅकिंगमुळे उलगडले रहस्य
डहाणूची ‘धवललक्ष्मी’ ऑलिव्ह रिडले कासव: 4000 किमी समुद्रप्रवास, सॅटेलाइट ट्रॅकिंगमुळे उलगडले रहस्य
डहाणू किनाऱ्यावर सापडलेल्या ‘धवललक्ष्मी’ मादी ऑलिव्ह रिडले कासवाचा 4000 किमी समुद्रप्रवास सॅटेलाइट टॅगिंगमुळे नोंदला गेला. सागरी जैवविविधता आणि स्थलांतर अभ्यासासाठी महत्त्वपूर्ण माहिती.
पुणे ०९ मे २०२६ : महाराष्ट्रातील डहाणू किनाऱ्यावर जखमी अवस्थेत सापडलेल्या ‘धवललक्ष्मी’ या मादी ऑलिव्ह रिडले कासव ने सागरी संशोधनविश्वाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. उपचारानंतर तिच्या पाठीवर सॅटेलाइट टॅग बसवून समुद्रात मुक्त करण्यात आले आणि त्यानंतर सुरू झालेल्या तिच्या अथांग समुद्रभ्रमंतीने संशोधकांना महत्त्वपूर्ण माहिती मिळू लागली आहे. सॅटेलाइट टॅगिंग करून समुद्रात सोडण्यात आलेले देशातील पहिले मादी ऑलिव्ह रिडले कासव म्हणून ‘धवललक्ष्मी’ची नोंद झाली आहे.
१० ऑगस्ट २०२५ रोजी किनाऱ्यावर सापडलेल्या या कासवावर स्थानिक सागरी कासव उपचार केंद्रात उपचार करण्यात आले. सुमारे तीन महिन्यांच्या उपचारांनंतर २० नोव्हेंबर २०२५ रोजी तिला पुन्हा समुद्रात सोडण्यात आले. सॅटेलाइट ट्रॅकिंगमुळे तिच्या प्रत्येक हालचालीवर वैज्ञानिक नजर ठेवू शकत आहेत. समुद्रात मुक्त झाल्यानंतर धवललक्ष्मीने जणू अथांग निळाईलाच आपले घर मानत प्रवास सुरू केला.
डहाणूहून गुजरातच्या समुद्री भागात पोहोचल्यानंतर तिने खोल समुद्रातून पश्चिमेकडे कूच करत सुमारे अठराशे किलोमीटरचा प्रवास केला आणि **ओमान**च्या किनाऱ्याजवळ पोहोचली. या प्रवासादरम्यान ती तब्बल ३८० मीटर खोल समुद्रात गेल्याची नोंद सॅटेलाइट डेटामध्ये आढळली. काही काळ ती ऑलिव्ह रिडले कासवांच्या संभाव्य प्रजनन क्षेत्राजवळ थांबल्याचेही दिसून आले, ज्यामुळे संशोधकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली. त्यानंतर तिने पुन्हा भारताच्या दिशेने मार्गक्रमण सुरू केले असून सध्या ती **रत्नागिरी किनारपट्टीच्या दिशेने सरकत आहे.
आतापर्यंत धवललक्ष्मीने साडेतीन ते चार हजार किलोमीटरपेक्षा अधिक अंतर पार केले आहे. या प्रवासातून कासवांचे स्थलांतर मार्ग, खाद्यसाखळी, खोल समुद्रातील वर्तन आणि प्रजनन पद्धतींबाबत अत्यंत उपयुक्त माहिती मिळत आहे. सागरी जैवविविधतेच्या अभ्यासासाठी ही माहिती भविष्यात मार्गदर्शक ठरणार आहे. संशोधकांच्या मते, अशा प्रकारचे सॅटेलाइट ट्रॅकिंग भारतात प्रथमच प्रभावीपणे वापरण्यात आले असून, यामुळे सागरी संवर्धनाच्या धोरणांना वैज्ञानिक आधार मिळणार आहे.
वनविभागातील अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, धवललक्ष्मीचा हा प्रवास केवळ एका कासवाची कथा नसून संपूर्ण सागरी पर्यावरणाच्या गूढ रहस्यांचा उलगडा करणारा आहे. स्थलांतरित सागरी प्राण्यांचे वर्तन, हवामान बदलाचा परिणाम, समुद्रातील अन्नसाखळी आणि सुरक्षित प्रजनन क्षेत्रे याबाबतची माहिती या अभ्यासातून समोर येत आहे. भविष्यात सागरी संवर्धनासाठी आणि कासवांच्या संरक्षणासाठी धोरणे आखताना या डेटाचा मोठा उपयोग होईल.
डहाणूच्या किनाऱ्यावरून सुरू झालेली ही समुद्रयात्रा आता वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून महत्त्वपूर्ण ठरत आहे. ‘धवललक्ष्मी’च्या प्रत्येक हालचालीकडे संशोधक बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. एका जखमी कासवापासून सुरू झालेली ही कथा आज सागरी पर्यावरण संवर्धनासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
