पाण्यावर फिरणाऱ्या वावटळीचं गूढ | Waterspout म्हणजे काय?
पाण्यावर फिरणाऱ्या वावटळीचं गूढ | Waterspout म्हणजे काय?
पाण्याच्या पृष्ठभागावरून आकाशाकडे वळणारी वावटळ म्हणजे काय? चक्री वाऱ्यासारखी वाटणारी ही नैसर्गिक घटना कशी तयार होते? जाणून घ्या Waterspout विषयी सर्व माहिती.
सायली मेमाणे
पुणे ७ ऑगस्ट २०२५ : पावसाळ्यात वादळ, पूर, ढगफुटी या घटना सामान्य असल्या, तरी कधी-कधी जलाशयावर एक विचित्र दृश्य दिसते — पाण्याचे गोल-गोल फिरणारे वादळ, जे थेट आकाशाकडे झेपावते. दूरून पाहताना ते चक्रीवादळासारखे वाटते, पण त्यात फक्त पाणी असते — वारा जवळपास जाणवतही नाही.
या अद्भुत नैसर्गिक घटनेला ‘वावटळ’ किंवा इंग्रजीत ‘Waterspout’ म्हणतात. ही वावटळ विशेषतः गरम व आर्द्र हवामानात समुद्र किंवा मोठ्या सरोवरांवर तयार होते. जेव्हा पाण्याच्या पृष्ठभागावर गरम आणि आर्द्र हवा असते व वर थंड हवा असते, तेव्हा त्या दोन थरांमधील तणावामुळे गरम हवा वर जाते.
या गरम हवेला वाफेची आणि वाऱ्याच्या गतीची साथ मिळते आणि त्यामुळे ती फिरत्या स्वरूपात आकाशाकडे झेपावते. अशा रचनेला वावटळ म्हटले जाते. वावटळीचे दोन मुख्य प्रकार असतात — फेर वावटळ आणि वादळी वावटळ. फेर वावटळ सौम्य असून सहसा हानी करत नाही, तर वादळी वावटळ अधिक शक्तिशाली असते आणि वादळाशी निगडित असते.
वावटळ सहसा १५ ते २० मिनिटे टिकते. ही किनाऱ्याच्या दिशेने आल्यास नुकसान होण्याची शक्यता असते, विशेषतः मच्छिमारांना धोका असतो. ही वावटळ जरी दुर्मिळ वाटत असली, तरी नैसर्गिक प्रक्रिया असल्याने ती ठराविक हवामानात वारंवार दिसू शकते. उष्णता, आर्द्रता आणि वाऱ्याच्या गतीच्या संगमातून ही अनोखी वावटळ उभी राहत असते.
