पुणे विमानतळ परिसरातील बिबट्या अखेर जेरबंद; वन विभागाची संयुक्त मोहीम यशस्वी

पुणे विमानतळ परिसरात एप्रिलपासून दिसणारा प्रौढ नर बिबट्या अखेर वन विभाग, हवाई दल, एएआय आणि RESQ ट्रस्टच्या संयुक्त मोहिमेत सुरक्षित पकडला. कॅमेरा ट्रॅप व तांत्रिक उपायांमुळे मोहीम यशस्वी.

पुणे १२ डिसेंबर २०२५ : पुणे विमानतळ परिसरात गेल्या काही महिन्यांपासून दिसत असलेल्या प्रौढ नर बिबट्याच्या हालचालींमुळे स्थानिक नागरिक, विमानतळ परिसरातील कर्मचारी तसेच सुरक्षा यंत्रणा तणावाखाली होत्या. एप्रिलपासून हा बिबट्या विविध वेळा विमानतळाच्या आसपास, रनवेच्या सीमेजवळ, तसेच दाट झुडपांमध्ये फिरताना आढळत होता. मानवी वर्दळ तुलनेने कमी असलेल्या भागात तो सहज वावरत असल्याने त्याचे लोकेशन निश्चित करणे वन विभागासाठी मोठे आव्हान ठरत होते. अखेर अनेक दिवसांच्या नियोजनानंतर वन विभागाच्या नेतृत्वाखाली RESQ Charitable Trust, भारतीय हवाई दल आणि पुणे विमानतळ प्राधिकरण यांच्या संयुक्त मोहिमेत या बिबट्याला सुरक्षितरीत्या पकडण्यात मोठे यश मिळाले.

बिबट्याला पकडण्यासाठी कॅमेरा ट्रॅप, नाईट व्हिजन कॅमेरे, लाइव्ह मॉनिटरिंग कॅमेरे तसेच पिंजऱ्यांचा प्रभावी वापर करण्यात आला. विमानतळ विस्तार क्षेत्र, सुरक्षा संवेदनशील भाग आणि भूमिगत बोगदे यामुळे परिस्थिती आणखीन गुंतागुंतीची बनली होती. बिबट्या अनेकदा आढळूनही प्रत्येक वेळी तो अत्यंत चपळाईने अदृश्य होत असल्याने मोहिमेचा कालावधी वाढत गेला. वन विभागाने त्याच्या हालचालींचा डेटा विश्लेषण करून नियमित निरीक्षण सुरू ठेवले आणि अखेर योग्य क्षण साधत बिबट्याला बेशुद्ध करून सुरक्षितरीत्या ताब्यात घेण्यात आले.

या मोहिमेदरम्यान विमानतळ परिसरातील सुरक्षेचा प्रश्नही महत्त्वाचा होता. बिबट्या रनवे क्षेत्राजवळ पोहोचल्यास विमानांच्या हालचालींना धोका निर्माण होऊ शकत होता. त्यामुळे भारतीय हवाई दल आणि विमानतळ प्राधिकरणाचे अधिकारी सतत या मोहिमेचा भाग म्हणून समन्वय साधत होते. हवाई दलाने आवश्यक सुरक्षा खबरदारीची जबाबदारी पार पाडली, तर RESQ च्या पथकाने तांत्रिक सहाय्य आणि ट्रॅकिंगचे काम केले. वन विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी बिबट्याच्या हालचालींचे निरीक्षण करून सुरक्षित आणि नियंत्रित पद्धतीने पकडण्यासाठी योग्य रणनीती आखली.

बिबट्याला पकडल्यानंतर त्याची आरोग्य तपासणी करण्यात आली. त्याच्या हालचाली, वय, शक्ती, शारीरिक स्थिती हे सर्व तपासून त्याला पुढील सुरक्षित स्थानांतरासाठी आवश्यक प्रक्रिया सुरू करण्यात आली. तज्ज्ञांच्या मते, विमानतळ परिसरातील दाट झुडपे, जलवाहिन्यांचे मार्ग, आणि शांत जागा यांमुळे बिबट्याला आश्रय मिळाला होता. शिकार सहज उपलब्ध नसली तरी शांत भागात राहण्याची त्याची प्रवृत्ती त्याला तिथे थांबण्यास मदत करत होती.

स्थानिक नागरिकांनी बिबट्या जेरबंद झाल्याने सुटकेचा निश्वास टाकला आहे. अनेकजण विमानतळ परिसरात कामासाठी ये-जा करतात आणि रात्रीच्या वेळी बिबट्या दिसण्याची भीती होती. वन विभागाने नागरिकांना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले होते तसेच शक्य तितके हालचाली नियंत्रित ठेवण्यास सांगितले होते. ही मोहीम यशस्वी झाल्याने केवळ विमानतळ सुरक्षेचा प्रश्न सुटला नाही, तर वन्यजीव संरक्षणाच्या दृष्टीनेही हा एक सकारात्मक टप्पा मानला जात आहे.

वन विभागाने पुढेही अशा वन्यजीवांच्या हालचालींवर सतत लक्ष ठेवण्याचे संकेत दिले आहेत. शहरी विस्तारामुळे वन्यजीवांचे मानवी वसाहतींकडे स्थलांतर वाढत असून अशा घटनांची संख्या वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे अशा मोहिमा अधिक शास्त्रशुद्ध पद्धतीने राबवण्याची गरज तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.