पुण्यात पाणीटंचाईची चाहूल १५% पाणी कपात लागू, धरणनिहाय साठा पाहा

कमी पावसाच्या अंदाजामुळे पुणे व पिंपरी-चिंचवडमध्ये दरमहा १५% पाणी कपात. खडकवासला प्रकल्पातील धरणांचा सध्याचा पाणीसाठा जाणून घ्या.

पुणे १६ एप्रिल २०२६ : यंदा मॉन्सून कमी राहण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी वर्तवली असून त्याचा थेट परिणाम पुणे शहराच्या पाणीपुरवठा नियोजनावर दिसू लागला आहे. खबरदारीचा उपाय म्हणून जलसंपदा विभागाने पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड महापालिकेसह एमआयडीसीला दरमहा १५ टक्के पाणी कपात करण्याचे निर्देश दिले आहेत. खडकवासला प्रकल्पातील उपलब्ध पाणीसाठा ३१ ऑगस्टपर्यंत पुरवण्यासाठी हे नियोजन करण्यात आले असून, उन्हाळ्याच्या तीव्र झळांसोबतच पाणीटंचाईचाही सामना पुणेकरांना करावा लागू शकतो.

हवामानातील अल-निनो आणि आयओडी (Indian Ocean Dipole) या घटकांचा परिणाम मॉन्सूनवर होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. कमी पावसाच्या पार्श्वभूमीवर भविष्यात अवर्षणप्रवण परिस्थिती निर्माण होऊ नये आणि उपलब्ध साठा जास्त काळ टिकावा, यासाठी आतापासूनच काटेकोर पाणीवापराचे धोरण राबवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. नागरिकांनी पाण्याचा जपून वापर करावा, गळती रोखावी आणि अनावश्यक वापर टाळावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.

खडकवासला प्रकल्पातील प्रमुख धरणांमधील सध्याचा पाणीसाठा पुढीलप्रमाणे आहे. खडकवासला धरण येथे ४३ टक्के साठा शिल्लक आहे. पानशेत धरण मध्ये ५६ टक्के पाणी उपलब्ध आहे. वरसगाव धरण येथे ४६ टक्के साठा आहे, तर टेमघर धरण मध्ये केवळ ११.८८ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. या चारही धरणांचा एकत्रित साठा सध्या सुमारे ४५ टक्क्यांवर आला आहे. हा साठा ऑगस्टअखेरपर्यंत पुरवण्यासाठी पाणी कपात अत्यावश्यक असल्याचे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.

दरमहा १५ टक्के कपातीचा परिणाम घरगुती, व्यावसायिक आणि औद्योगिक पाणीपुरवठ्यावर होणार आहे. विशेषतः एमआयडीसी परिसरातील उद्योगांना पाण्याचा वापर नियंत्रित ठेवावा लागणार आहे. महापालिका पातळीवर टँकर व्यवस्थापन, गळती शोध मोहीम, पुनर्वापर प्रकल्प आणि पाणी मोजणी यंत्रणा अधिक प्रभावी करण्यावर भर दिला जात आहे.

दरम्यान, पुण्याच्या ग्रामीण भागात उन्हाचा कडाका वाढला असून तापमानाने चाळीशी पार केली आहे. कडक उन्हातही शेतकरी शेतीची कामे करताना दिसत आहेत. शेतकरी महिला डोक्याला स्कार्फ, टोपी, सनकोट वापरून खुरपणी करत आहेत. उष्माघात टाळण्यासाठी पाणी पिणे, सावलीत विश्रांती घेणे, अंग झाकून ठेवणे अशा उपाययोजना केल्या जात आहेत. वाढत्या तापमानाचा परिणाम शेतीकामावरही होत असल्याचे चित्र आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, नागरिकांनी घरात पाणी साठवताना काळजी घ्यावी, गाड्या धुणे, बागेला जादा पाणी देणे, पाईपने धुणे अशा गोष्टी टाळाव्यात. पावसाचे पाणी साठवण (रेनवॉटर हार्वेस्टिंग) आणि सांडपाण्याचा पुनर्वापर या उपाययोजना प्रभावीपणे राबवल्यास टंचाईचा परिणाम कमी होऊ शकतो. प्रशासन आणि नागरिक यांचा समन्वय साधल्यास उपलब्ध साठा अधिक काळ टिकवणे शक्य होईल.

यंदाच्या संभाव्य कमी पावसाच्या पार्श्वभूमीवर पाणी हेच ‘सोनं’ ठरणार आहे. त्यामुळे प्रत्येकाने पाण्याचा जपून आणि जबाबदारीने वापर करणे, ही काळाची गरज बनली आहे.