बंगळुरु–दिल्ली गुंतवणूक स्कॅम्स: ३० हजार नागरिकांची १५०० कोटींची फसवणूक; डिजिटल रॅकेटची उकल
बंगळुरु–दिल्ली गुंतवणूक स्कॅम्स: ३० हजार नागरिकांची १५०० कोटींची फसवणूक; डिजिटल रॅकेटची उकल
गेल्या सहा महिन्यांत बंगळुरु, दिल्ली-एनसीआर आणि हैदराबादमध्ये ३०,००० हून अधिक नागरिकांचा १,५०० कोटी रुपयांचा सायबर गुंतवणूक घोटाळा झाला. ३०–६० वयोगटातील नोकरदार आणि ६० वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक विशेषतः
सायली मेमाणे
पुणे २५ ऑक्टोबर २०२५ : देशात सायबर गुंतवणूक स्कॅम्समुळे नागरिकांचा आर्थिक भवितव्य धोक्यात आले आहे. केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या सायबर शाखेने (Cyber Wing) नुकताच प्रकाशित केलेल्या अहवालानुसार, गेल्या सहा महिन्यांत भारतात ३०,००० हून अधिक नागरिकांचा आर्थिक नुकसान १,५०० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. या फसवणुकीत बंगळुरु, दिल्ली-एनसीआर आणि हैदराबाद ही मुख्य ठिकाणे ठरली आहेत, जिथे सुमारे ६५ टक्के प्रकरणे घडली.
बळी कोण आणि किती नुकसान झाले?
इंडियन सायबर क्राइम कोऑर्डिनेशन सेंटर (I4C) च्या अहवालानुसार, बंगळुरु शहराला सर्वाधिक आर्थिक फसवणूक झेलावी लागली आहे, जे एकूण नुकसानीच्या २६.३८ टक्के इतके आहे. ३०–६० वयोगटातील नोकरदार नागरिक सर्वाधिक बळी ठरले आहेत, जे ७६ टक्क्यांहून अधिक आहेत. हे नागरिक आर्थिकदृष्ट्या मजबूत असून, त्यांचे स्वप्न आणि आकांक्षा स्कॅमर्सने टार्गेट केले आहेत.
दिल्लीमध्ये दरडोई नुकसान सर्वाधिक आहे. प्रत्येक पीडिताला सरासरी ₹५१.३८ लाखांचे नुकसान झाले आहे, तर दिल्लीतील नागरिकांना सरासरी ८ लाखांचे नुकसान झाले. ८.६२ टक्के लोक (सुमारे २,८२९ जण) ६० वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे ज्येष्ठ नागरिक असूनही बळी ठरले आहेत.
सायबर स्कॅम्सचे डिजिटल चॅनेल
घोटाळेबाज विविध डिजिटल माध्यमांचा वापर करून गुंतवणूक फसवणूक करतात.
- मेसेजिंग ॲप्सचा वापर: टेलिग्राम आणि व्हॉट्सॲप सारख्या एन्क्रिप्टेड मेसेजिंग ॲप्सचा अंदाजे २० टक्के वापर प्रकरणांमध्ये झाला आहे. या ॲप्समधील गुप्त गट आणि गट संवाद स्कॅमर्ससाठी आकर्षक ठरतात.
- गुंतागुंतीचे प्लॅटफॉर्म: घोटाळ्यांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या “इतर” डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा वाटा ४१.८७ टक्के आहे. याचा अर्थ विविध ओळखीच्या किंवा कमी प्रसिद्ध प्लॅटफॉर्मवर फसवणूक केली जात आहे.
- कमी वापर: लिंक्डइन आणि ट्विटर सारख्या व्यावसायिक नेटवर्कचा वापर फक्त ०.३१ टक्के झाला आहे, कारण हे अधिक ओळखीचे आणि सुरक्षित प्लॅटफॉर्म आहेत.
सध्याच्या घोटाळ्यांपासून बचावासाठी नागरिकांनी खालील खबरदारी घ्यावी:
- ओळखीच्या आणि अधिकृत गुंतवणूक प्लॅटफॉर्मवरच पैसे गुंतवावे.
- मेसेजिंग ॲप्सवर येणाऱ्या अज्ञात कॉल किंवा मेसेजला प्रतिसाद देऊ नये.
- ज्या प्लॅटफॉर्मवर गुंतवणूक केली जात आहे, त्याची सत्यता आणि कायदेशीर परवानगी तपासावी.
- वरिष्ठ नागरिक आणि ३०–६० वयोगटातील नोकरदार नागरिक विशेषतः सजग राहावेत.
बंगळुरु, दिल्ली आणि हैदराबादमधील सायबर गुंतवणूक घोटाळ्यांमुळे नागरिकांचे आर्थिक नुकसान गंभीर आहे. डिजिटल माध्यमांचा गैरफायदा घेणारे स्कॅमर्स विविध गुप्त मार्गांचा उपयोग करत आहेत. नागरिकांनी सरकारी मार्गदर्शन व सावधगिरी पाळून गुंतवणूक करणे आवश्यक आहे.
