भारतामध्ये बोट चालवण्यासाठी लायसन्स अनिवार्य, जाणून घ्या काय आहेत नियम आणि आवश्यक कागदपत्रे?
भारतामध्ये बोट चालवण्यासाठी लायसन्स अनिवार्य,
Boat License India: भारतात बोट चालवण्यासाठी बाईक आणि कारप्रमाणेच लायसन्स बंधनकारक आहे. जाणून घ्या बोट लायसन्ससाठी लागणारी प्रक्रिया, कागदपत्रे आणि महत्त्वाचे नियम.
सायली मेमाणे
२६ जून २०२५: Boat License: भारतात पाण्यात बोट चालवण्यासाठी बाईक किंवा कारप्रमाणेच अधिकृत लायसन्स असणे अत्यावश्यक आहे. देशातील अनेक भागांमध्ये नद्यांमुळे रस्त्यांची सोय नाही, त्यामुळे वाहतुकीसाठी बोटी वापरण्यात येतात. बोटी चालवून अनेक गावकरी रोजगार निर्माण करतात. मात्र, अशा नाव चालवणाऱ्या व्यक्तींनी अधिकृत लायसन्स बाळगणे कायदेशीरदृष्ट्या अनिवार्य आहे. विशेषतः शहरांमध्ये नाविकांची तपासणी केली जाते आणि त्यांच्याकडे वैध लायसन्स नसल्यास दंड भरावा लागतो. जर एखादा नाविक तपासणीवेळी लायसन्स सादर करू शकला नाही, तर त्याला इतर वाहनधारकांप्रमाणेच आर्थिक दंड आकारण्यात येतो.
बोट चालवण्यासाठी लायसन्स मिळवण्यासाठी संबंधित नाविकाला आपल्या राज्याच्या अंतर्गत जलवाहतूक विभागाच्या (Inland Water Transport – IWT) कार्यालयात जावे लागते. तिथे अर्जासोबत आवश्यक कागदपत्रांची प्रत सादर करावी लागते. त्यानंतर संबंधित व्यक्तीस ट्रेनिंग दिले जाते. सुमारे 15 ते 20 दिवसांच्या आत अधिकृत बोट लायसन्स दिला जातो. ही संपूर्ण प्रक्रिया अधिकृत असून नाविकाने बोटी सुरक्षितपणे चालवण्यासाठी पाण्यातील नियमांचे प्रशिक्षण घेतलेले असणे आवश्यक असते.
मोटर चालित नाव चालवण्यासाठी, जसे की पर्यटक सेवा, फेरी बोट, मासेमारी बोट इत्यादीसाठी लायसन्स नसेल तर अधिक दंड भरावा लागतो. बोट लायसन्ससाठी अर्ज करताना उमेदवाराचे वय किमान 18 वर्ष असणे आवश्यक आहे. तसेच त्याला बोट चालवण्याचे ज्ञान आणि पाण्यातील सुरक्षिततेसंबंधी माहिती असावी लागते. लायसन्ससाठी लागणारी महत्त्वाची कागदपत्रे म्हणजे आधार कार्ड, जन्म प्रमाणपत्र, वैद्यकीय फिटनेस सर्टिफिकेट, पासपोर्ट आकाराचा फोटो आणि ट्रेनिंग सर्टिफिकेट. हे सर्व दस्तऐवज पूर्णपणे सादर केल्यावरच लायसन्स मिळतो.
लायसन्समुळे पाण्यातील वाहतुकीची सुरक्षा, नियंत्रण आणि पारदर्शकता वाढते. त्यामुळे नागरिकांनी विना लायसन्स बोट चालवण्याचा धोका टाळावा आणि कायद्यानुसार परवाना प्राप्त करूनच व्यवसाय किंवा सेवा सुरू करावी. देशातील जलमार्ग अधिक सुरक्षित आणि सुयोग्य ठेवण्यासाठी लायसन्ससारख्या नियमांचे पालन करणे ही प्रत्येक नाविकाची जबाबदारी आहे.
