मुंबईचा पाणीसाठा 32% वर; पाणी कपातीची शक्यता, ऑगस्टपर्यंत पुरवठ्याचे राज्य सरकारचे आदेश

मुंबईला पाणी देणाऱ्या सात धरणांतील साठा 32% वर आला. राखीव पाण्याच्या मागणीवर निर्णय प्रलंबित असताना ऑगस्टपर्यंत पुरवठ्याचे आदेश; पाणी कपातीची शक्यता वाढली.

पुणे २० एप्रिल २०२६ : मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात धरणांतील एकूण पाणीसाठा सध्या 32 टक्क्यांवर आला असून शहरावर पाणी कपातीची टांगती तलवार दिसू लागली आहे. दररोज सुमारे 4000 दशलक्ष लिटर पाणी मुंबईत वितरित केले जाते. बाष्पीभवन, गळती आणि नियमित वापर यांचा एकत्रित विचार केला असता उपलब्ध साठा जेमतेम जुलैच्या पहिल्या पंधरवड्यापर्यंत पुरेल, अशी अंतर्गत गणिते दर्शवतात. त्यामुळे प्रशासनात चिंतेचे वातावरण आहे.

मुंबईला पाणी देणारी धरणे म्हणजे उर्ध्व वैतरणा धरण, मोडकसागर धरण, तानसा धरण, मध्य वैतरणा धरण, भातसा धरण, विहार तलाव आणि तुळशी तलाव ही सात जलस्रोत आहेत. या सर्वांची एकत्रित साठवण क्षमता सुमारे 14 लाख 47 हजार दशलक्ष लिटर इतकी असताना सध्या केवळ 4 लाख 63 हजार 968 दशलक्ष लिटर पाणी शिल्लक आहे. टक्केवारीत हा साठा 32.06% इतका होतो. गेल्या वर्षी याच काळात साठा 28.77% होता, तर त्याआधीच्या वर्षी 22.99% होता. म्हणजे यंदाचा साठा तुलनेने जास्त असला तरी वाढती मागणी आणि हवामानातील अनिश्चितता यामुळे धोका कायम आहे.

दरवर्षीप्रमाणे यंदाही बृहन्मुंबई महानगरपालिकाने राखीव पाणीसाठा वापरण्याची परवानगी मिळावी म्हणून राज्य सरकारकडे प्रस्ताव पाठवण्याची तयारी केली आहे. उर्ध्व वैतरणा धरणातून 90 हजार दशलक्ष घनमीटर आणि भातसा धरणातून 1 लाख 40 हजार दशलक्ष घनमीटर राखीव साठा देण्याची मागणी करण्यात आली आहे. हा प्रस्ताव मंजुरीसाठी पालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांच्या स्तरावर पाठवण्यात आल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

मात्र यंदा राज्य सरकारच्या जलसंपदा विभागाने सर्व महापालिकांना ऑगस्टपर्यंत पाणीसाठा पुरेल अशा पद्धतीने नियोजन करण्याचे स्पष्ट आदेश दिले आहेत. हवामान खात्याने एल निनोच्या प्रभावामुळे पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याचा अंदाज व्यक्त केल्याने हा निर्णय घेण्यात आल्याचे समजते. परिणामी, राखीव साठा वापरण्यास त्वरित मंजुरी मिळाली नाही तर मुंबईत पाणी कपात लागू करण्याची वेळ येऊ शकते.

मुंबईची लोकसंख्या, व्यावसायिक गरजा आणि औद्योगिक वापर लक्षात घेतल्यास पाण्याची मागणी सातत्याने वाढत आहे. शहरातील गळती रोखणे, पुनर्वापर वाढवणे आणि नागरिकांनी काटकसरीने पाणी वापरणे ही गरज अधिक अधोरेखित होत आहे. प्रशासनाकडूनही पाण्याचे नियोजन काटेकोरपणे करण्याचे संकेत दिले जात आहेत. पुढील काही आठवड्यांत पावसाची स्थिती आणि राज्य सरकारचा निर्णय यावर मुंबईतील पाणीपुरवठ्याचे भवितव्य अवलंबून असेल.