मुंबईची दुसरी लाईफलाईन धोक्यात: बेस्टमध्ये १६,२९० पदे रिक्त, अपुऱ्या कर्मचाऱ्यांमुळे बस सेवेवर परिणाम

दररोज सुमारे २५ लाख प्रवाशांची वाहतूक करणाऱ्या बेस्ट उपक्रमात १६ हजारांहून अधिक पदे रिक्त आहेत. कर्मचाऱ्यांच्या तुटवड्यामुळे बस सेवेचे वेळापत्रक आणि महसूल दोन्हीवर परिणाम होत असून निवृत्तीचे वय वाढवण्याचा प्रस्ताव पुढे आला आहे.

पुणे १७ एप्रिल २०२६ : मुंबई आणि उपनगरांतील जनजीवन सुरळीत ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या बेस्ट उपक्रमाची स्थिती सध्या चिंताजनक बनली आहे. दररोज सुमारे पंचवीस लाख प्रवाशांची वाहतूक करणाऱ्या या सेवेवर अपुऱ्या मनुष्यबळाचे सावट आले आहे. मंजूर असलेल्या एकूण ४३ हजार ३२६ पदांपैकी तब्बल १६ हजार २९० पदे रिक्त असल्याने बससेवेचे नियोजन, वेळापत्रक आणि देखभाल यांवर थेट परिणाम होत आहे. विशेषतः वाहतूक विभागातील अनेक महत्त्वाची पदे रिक्त असल्याने प्रत्यक्ष सेवेतील अडथळे अधिक तीव्र झाले आहेत.

बस ताफ्यातील वाहनांची संख्या वाढली असली तरी त्यांना चालवण्यासाठी आवश्यक असलेले चालक, वाहक, तिकीट तपासनीस आणि प्रशासकीय कर्मचारी यांची संख्या मात्र घटत चालली आहे. परिणामी उपलब्ध कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त कामाचा ताण पडत आहे. वेळापत्रकानुसार बस धावू न शकणे, आगारांतील कामकाजात अडथळे निर्माण होणे आणि प्रवाशांना होणारा विलंब या समस्या दिवसेंदिवस वाढत आहेत. तिकीट तपासनीसांच्या कमतरतेमुळे विनातिकीट प्रवासाचे प्रमाणही वाढले असून त्यामुळे महसुलावर विपरीत परिणाम होत आहे.

बेस्टकडे सध्या सुमारे २ हजार ८०० बसांचा ताफा कार्यरत आहे. काही बसेस कंत्राटी पद्धतीने चालवल्या जात असून त्यामध्ये चालक आणि देखभाल यांची जबाबदारी कंत्राटदारांवर आहे. तथापि एकूण मनुष्यबळाच्या तुटवड्यामुळे प्रत्यक्ष कामकाजावर नियंत्रण ठेवणे आणि सेवा सुरळीत राखणे कठीण होत आहे. वाहतूक अधिकारी, सहाय्यक वाहतूक अधिकारी, तिकीट निरीक्षक, आगार व्यवस्थापक, सहाय्यक आगार व्यवस्थापक आणि उपव्यवस्थापक यांसारखी अनेक महत्त्वाची पदे दीर्घकाळ रिक्त आहेत. या पदांच्या अभावामुळे नियोजन प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होत आहेत.

याच दरम्यान अनेक वरिष्ठ अधिकारी आणि कर्मचारी पुढील सहा ते सात महिन्यांत निवृत्त होण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत. त्यामुळे परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर निवृत्तीचे वय सध्याच्या ५८ वर्षांवरून ६० वर्षांपर्यंत वाढवण्याचा प्रस्ताव पुढे आला आहे. मनुष्यबळाची कमतरता लक्षात घेता हा उपाय तात्पुरता दिलासा देऊ शकतो, असे मत व्यक्त होत आहे. या संदर्भातील प्रस्ताव संबंधित विभागाकडे सादर करण्याच्या हालचाली सुरू असून त्याबाबत व्यवहार्यता अहवाल तयार करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

कंत्राटी पद्धतीने सेवा देताना काही ठिकाणी तक्रारीही समोर आल्या आहेत. सेवा गुणवत्तेबाबत तसेच कर्मचारी उपलब्धतेबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. यामुळे प्रवाशांच्या सोयीवर परिणाम होत असून सेवा अधिक परिणामकारक करण्यासाठी ठोस निर्णयांची आवश्यकता आहे. बस सेवा ही मुंबईतील लाखो नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग असल्याने या समस्येकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

मनुष्यबळाची रिक्त पदे लवकरात लवकर भरणे, निवृत्तीचे वय वाढवण्याचा निर्णय घेणे आणि कंत्राटी व्यवस्थेवर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे या उपाययोजना तातडीने राबविल्या गेल्यास परिस्थितीत काही प्रमाणात सुधारणा होऊ शकते. अन्यथा मुंबईची दुसरी लाईफलाईन म्हणून ओळखली जाणारी ही बस सेवा अधिक अडचणीत सापडण्याची भीती व्यक्त होत आहे.