वडाखालची शाळा उपक्रम: आदिवासी मुलांचा ‘काळाघोडा’ फेस्टिव्हल अनुभव शिक्षणाला नवे परिमाण
वडाखालची शाळा उपक्रम: आदिवासी मुलांचा ‘काळाघोडा’ फेस्टिव्हल अनुभव शिक्षणाला नवे परिमाण
कर्जत येथील वडाखालच्या शाळेच्या आदिवासी विद्यार्थ्यांनी ‘काळाघोडा’ आर्ट फेस्टिव्हल, आरबीआय व मुंबई दर्शनातून अनुभवाधारित शिक्षणाचा अनोखा प्रवास अनुभवला.
पुणे ०८ जानेवारी २०२६ : ग्रामीण आणि आदिवासी भागातील शिक्षण आजही अनेक मर्यादांमध्ये अडकलेले असताना, कर्जत तालुक्यातील वारे-चिंचवाडी येथील ठाकर आदिवासी वाडीत सुरू असलेली ‘वडाखालची शाळा’ अनुभवाधारित शिक्षणाचा वेगळा आणि प्रेरणादायी मार्ग दाखवत आहे. शिक्षण म्हणजे केवळ पुस्तकातील अभ्यास नव्हे, तर प्रत्यक्ष अनुभवातून जीवन समजून घेण्याची प्रक्रिया आहे, हा विचार प्रत्यक्ष कृतीतून या शाळेने अधोरेखित केला आहे. याच उद्देशाने वडाखालच्या शाळेतील आदिवासी विद्यार्थ्यांना मुंबईत भरवण्यात आलेल्या ‘काळाघोडा आर्ट फेस्टिव्हल २०२६’ला नेण्यात आले.
या चार दिवसांच्या शैक्षणिक सहलीमुळे आदिवासी भागातील मुलांसाठी शिकण्याचे नवे दालन खुले झाले. चित्रकला, शिल्पकला, रस्त्यावरील नाट्यप्रयोग, लोकनृत्य, संगीत मैफिली आणि सहभागी कार्यशाळांमधून मुलांना कला केवळ पाहण्याची नव्हे, तर अनुभवण्याची, प्रश्न विचारण्याची आणि स्वतःला शोधण्याची संधी मिळाली. अनेक विद्यार्थ्यांनी पहिल्यांदाच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर विविध कलांचे दर्शन घेतले. रंग, आकृती, भावना आणि विचार यांची सांगड घालणाऱ्या या महोत्सवाने त्यांच्या कल्पनाशक्तीला चालना दिली.
या सहलीत केवळ कला महोत्सवाचाच नव्हे, तर मुंबईसारख्या महानगरातील जीवनशैलीचाही प्रत्यक्ष अनुभव मुलांना मिळाला. अनेक विद्यार्थ्यांनी पहिल्यांदाच समुद्र पाहिला, स्वतः तिकीट काढून मेट्रोतून प्रवास केला आणि डबल डेकर बेस्ट बसमध्ये बसण्याचा अनुभव घेतला. या लहानशा गोष्टींनी त्यांच्या आत्मविश्वासात मोठी भर घातली. आपणही शहरात वावरू शकतो, स्वतः निर्णय घेऊ शकतो, हा विश्वास त्यांच्या मनात दृढ झाला.
या प्रवासादरम्यान विद्यार्थ्यांनी भारतीय रिझर्व्ह बँकेला आतून भेट देत देशाची आर्थिक व्यवस्था कशी चालते, याची मूलभूत माहिती घेतली. मंत्रालय, विधान भवन आणि महानगरपालिका ही ठिकाणे दूरून का होईना पाहून प्रशासनाची रचना आणि कामकाज कसे असते, याची जाणीव त्यांना झाली. लोकशाही, शासन व्यवस्था आणि सार्वजनिक संस्थांचे महत्त्व समजून घेण्याचा हा अनुभव त्यांच्या दृष्टीने अत्यंत मोलाचा ठरला.
ही सहल केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित न राहता, मुलांचा आत्मविश्वास वाढवणारी, शहर, व्यवस्था आणि व्यापक जग समजून घेण्याची शिकवण देणारी ठरली. वेगाने धावणाऱ्या शहरांमध्ये हरवत चाललेली मानवी मूल्ये आदिवासी समाजात तरी टिकून राहावीत आणि त्याचबरोबर या मुलांनाही बदलत्या जगाशी संवाद साधता यावा, या उद्देशाने वडाखालची शाळा अशा उपक्रमांचे सातत्याने आयोजन करत आहे. ‘काळाघोडा’ आर्ट फेस्टिव्हलमधील हा अनुभव शिक्षण म्हणजे केवळ अभ्यासक्रम नव्हे, तर प्रत्यक्ष अनुभवातून जीवन समजून घेण्याची प्रक्रिया आहे, हे ठळकपणे अधोरेखित करणारा ठरला आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
